nài

Thân thiện

Một người nài đang dẫn con voi đi dọc theo con đường mòn.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Người quản tượng, người chăn voi: Người có nhiệm vụ chăm sóc, huấn luyện và điều khiển voi.
   • Dây vòng hình số 8: Dây được buộc thành vòng để chân người trèo cây (như cau, dừa) đặt vào, giúp trèo lên dễ dàng và chắc chắn hơn.
   • Vòng dây buộc giữa ách cày: Bộ phận bằng dây dùng để buộc chặt ách vào cổ trâu bò khi cày bừa.

2. Động từ:

   • Cố xin, yêu cầu cho bằng được: Hành động khẩn khoản, kiên trì thuyết phục người khác để đạt được điều mình muốn.
   • Ngại, sợ (cổ, phương ngữ): Cảm thấy e ngại, không muốn đối mặt với khó khăn, vất vả.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Ông nài già kinh nghiệm dẫn đàn voi qua rừng. (Người quản tượng già kinh nghiệm dẫn đàn voi qua rừng.)
  • Anh ấy buộc nài vào chân để trèo lên cây dừa. (Anh ấy buộc dây vòng vào chân để trèo lên cây dừa.)
  • Cái nài bị lỏng, phải vặn lại cho chặt. (Vòng dây buộc ách cày bị lỏng, phải vặn lại cho chặt.)

• Động từ:

  • Đứa trẻ nài mẹ mua cho con búp bê. (Đứa trẻ cố xin mẹ mua cho con búp bê.)
  • Công việc tuy vất vả nhưng anh ấy chẳng nài. (Công việc tuy vất vả nhưng anh ấy chẳng ngại.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nài nỉ": Khẩn khoản, van xin một cách thiết tha và dai dẳng.
  • Cô bé nài nỉ bố cho đi xem xiếc. (Cô bé khẩn khoản van xin bố cho đi xem xiếc.)
• "nài ép": Ép buộc, thúc giục một cách quá đáng.
  • Đừng nài ép nó phải làm điều trái ý. (Đừng ép buộc nó phải làm điều trái ý.)

Biến thể và từ gần giống

• Nài nỉ (động từ): Từ ghép thể hiện mức độ cao hơn của "nài", chỉ sự van xin khẩn thiết.
• Nài voi (danh từ): Từ ghép chỉ người quản tượng.
• Nài cau (danh từ): Chỉ sợi dây vòng dùng để trèo cây cau.

Từ đồng nghĩa

• Xin (động từ): Đề nghị, yêu cầu người khác cho mình cái gì đó.
• Van (động từ): Khẩn cầu, xin xỏ một cách thiết tha (thường trong hoàn cảnh khó khăn).
• Nề (động từ, cổ): Ngại, sợ (như trong "chẳng nề hà").
• Quản tượng (danh từ): Người chăn voi, từ đồng nghĩa với nghĩa danh từ thứ nhất.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Nài cho bằng được: Kiên trì xin cho đến khi đạt được mục đích.
  • Nó nài cho bằng được bố mẹ mua xe đạp mới. (Nó kiên trì xin cho đến khi bố mẹ mua xe đạp mới.)
• Chẳng nài / Không nài: Không ngại, không sợ (khó khăn, vất vả).
  • Vì lợi ích chung, khó khăn mấy chúng tôi cũng chẳng nài. (Vì lợi ích chung, khó khăn mấy chúng tôi cũng không ngại.)

Thành ngữ liên quan

• Nài như nài xôi: Nài nỉ một cách dai dẳng, liên tục không thôi (so sánh với việc giã xôi cần sự kiên trì).
  • Đứa trẻ nài như nài xôi khiến mẹ nó phải chiều. (Đứa trẻ nài nỉ dai dẳng khiến mẹ nó phải chiều.)

Học thuật

1. 1 dt. Người quản tượng, người chăn voi: nài voi.
2. 2 dt. 1. Dây vòng số 8 buộc vào chân để trèo lên cây (cau) cho chắc: làm các nài để trèo cau. 2. Vòng dây buộc giữa ách cày: vặn nài bẻ ách.
3. 3 đgt. Cố xin, yêu cầu cho bằng được: nài cho được giá nài bố mẹ cho đi chơi.