Định nghĩa

1. Động từ:

   • Thu mình lại, co rúm lại vì sợ hãi hoặc để tránh bị chú ý: Hành động làm cho cơ thể nhỏ lại, thấp xuống, thường là để ẩn nấp hoặc tránh một mối nguy hiểm.
   • Tự đặt mình sát vào một vị trí kín đáo, an toàn: Di chuyển và dựa sát vào một vật hoặc một nơi nào đó để được che chắn hoặc không bị phát hiện.

2. Trạng từ:

   • Ở vị trí sát vào, khuất vào một nơi kín đáo: Mô tả tư thế hoặc vị trí đang ẩn mình, nép sát vào một vật che chắn.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Đứa trẻ sợ hãi nép vào lòng mẹ.
  • Con mèo hoang nép mình dưới gầm xe để tránh mưa.
  • Cô ấy nép người sau cánh cửa để nghe lỏm câu chuyện.

• Trạng từ:

  • Anh ta đứng nép bên vách tường, chờ đợi.
  • Chiếc lều nhỏ nép dưới chân đồi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "nép mình": Cụm từ thường dùng để nhấn mạnh hành động thu mình, ẩn náu một cách cẩn thận.
  • Ngôi làng nhỏ nép mình bên dòng sông.
• "nép bóng": Ẩn mình trong bóng tối hoặc dưới bóng của ai đó/vật gì đó.
  • Cậu bé nép bóng sau lưng cha.

Biến thể và từ gần giống

• Rúm (động từ): Co lại, nhăn lại (thường dùng cho vật liệu hoặc một phần cơ thể, ít dùng cho toàn thân như "nép").
  • Tờ giấy bị rúm lại.
• Thu mình (động từ): Co người lại, có nghĩa tương tự "nép" nhưng thường không bao hàm ý tìm chỗ ẩn nấp.
  • Con rùa thu mình vào trong mai.
• Ẩn nấp (động từ): Trốn ở nơi kín đáo, nghĩa rộng hơn "nép", có thể không cần động tác thu mình.
  • Kẻ địch đang ẩn nấp trong rừng.

Từ đồng nghĩa

• Co rúm: Thu nhỏ người lại vì sợ hãi hoặc lạnh.
• Ẩn mình: Giấu mình đi, không để lộ ra.
• Trốn tránh: Tìm cách lánh mặt, tránh né (mang sắc thái mạnh hơn về mục đích trốn).

Từ trái nghĩa

• Phô trương: Khoe khoang, phô bày ra.
• Lộ diện: Xuất hiện, để lộ ra.
• Đứng thẳng: Ở tư thế đứng ngay ngắn, không co rúm.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Nép lệnh vua, nép lời quan: (Thành ngữ cũ) Chỉ sự sợ hãi, phải thu mình trước quyền lực.
• Lúa chiêm nép ở đầu bờ: (Tục ngữ) Chỉ hiện tượng lúa chiêm (vụ hè thu) đang trong giai đoạn chờ đợi, chuẩn bị trổ bông khi có điều kiện thuận lợi (tiếng sấm, mưa). Hàm ý về sự chờ đợi, ẩn náu trước khi hành động.

1. đgt Thu mình: Thu sợ hãi nép mình vào một gốc cây (NgĐThi); Lúa chiêm nép ở đầu bờ, hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên (cd).
2. trgt Sát vào một nơi kín: Mấy cô du kích đứng vào sườn đồi (Phan Tứ); Phụng phịu, đứng nép bên bức vách (Ng-hồng).