quỉ

Thân thiện

Một con quỉ đáng sợ xuất hiện trong câu chuyện cổ tích.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Quái vật dữ tợn do mê tín tưởng tượng ra: Một sinh vật siêu nhiên, độc ác, thường được nhắc đến trong các câu chuyện dân gian hoặc tín ngưỡng mê tín.
   • Kẻ xấu xa, độc ác: Dùng để ví von, chỉ trích một người có tính cách, hành động cực kỳ xấu xa, tàn ác.

2. Tính từ:

   • Xấu xa, độc ác: Miêu tả bản chất hoặc hành vi rất tệ hại.
   • Dữ dội, mạnh mẽ một cách khác thường: Thường dùng để nhấn mạnh mức độ cao của một hiện tượng, sự việc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong truyện cổ tích, quỉ thường bị các vị thần tiên trừng trị. (Trong truyện cổ tích, ma quỷ thường bị các vị thần tiên trừng trị.)
  • Tên buôn người đó thật là một tên quỉ! (Tên buôn người đó thật là một tên quỷ!)

• Tính từ:

  • Hắn ta có một âm mưu quỉ quyệt. (Hắn ta có một âm mưu quỷ quyệt.)
  • Cơn bão mang theo sức gió quỉ. (Cơn bão mang theo sức gió dữ dội.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Quỉ thần": Chỉ chung các thế lực siêu nhiên, cả thiện lẫn ác trong quan niệm dân gian.

  • Việc đó là do quỉ thần định đoạt. (Việc đó là do quỷ thần định đoạt.)

• "Mặt quỉ": Chỉ khuôn mặt có vẻ hung dữ, đáng sợ.

  • Hắn trợn mắt nhìn với bộ mặt quỉ. (Hắn trợn mắt nhìn với bộ mặt dữ tợn.)

Biến thể và từ gần giống

• Quỷ (dt, tt): Cách viết phổ biến hơn trong chính tả hiện đại, cùng nghĩa với "quỉ".
• Quỷ quái (tt): Gian xảo, mưu mô và độc ác.
  • Đừng tin những lời đường mật quỷ quái của hắn.
• Quỷ sứ (dt): Từ nhấn mạnh, chỉ quỷ dữ hoặc kẻ cực kỳ độc ác.
  • Tên quỷ sứ đó đã bị bắt.

Từ đồng nghĩa

• Yêu quái (dt): Sinh vật dị dạng, hung ác trong truyền thuyết.
• Ác ma (dt): Ma quỷ độc ác.
• Kẻ ác (dt): Người xấu, độc ác (nghĩa ví von).

Từ trái nghĩa

• Thần (dt): Vị thánh thần linh thiêng, tốt đẹp.
• Tiên (dt): Vị thần tiên phúc hậu.
• Người tốt (dt): Người có phẩm chất, đạo đức tốt.

Thành ngữ liên quan

• Quỉ tha ma bắt: Thành ngữ chửi rủa, ước ao điều xui xẻo (như bị quỷ bắt) sẽ đến với kẻ đáng ghét.
  • Đồ ăn trộm, quỉ tha ma bắt mày đi!
• Khôn ngoan đến cửa quan mới biết, quỷ quyệt đến cửa quỷ mới hay: Ý nói sự gian xảo, quỷ quyệt rồi cũng sẽ bị lộ và bị trừng trị.
• Vắng chủ nhà, gà vọc niêu tôm: Thường bị nói sai thành "Vắng chủ nhà, quỉ vọc niêu tôm", ý nói khi không có người chủ, kẻ xấu sẽ lộng hành.

Học thuật

1. dt 1. Quái vật dữ tợn do mê tín tưởng tượng ra: Lũ đế quốc như bầy quỉ sống (Tố-hữu). 2. Kẻ xấu xa: Tên quỉ dâm dục.
2. tt Xấu xa; Dữ dội: Bệnh đã có thuốc tiên (tng).