rượi
Định nghĩa
- Tính từ:
- Mát lạnh, mát mẻ dễ chịu một cách sâu sắc: Dùng để diễn tả cảm giác mát mẻ, trong lành và tươi mát đến mức làm cho tinh thần sảng khoái, thường đi kèm với "mát".
- Rất, vô cùng (mang sắc thái tiêu cực): Dùng để nhấn mạnh mức độ cao của một trạng thái tâm lý tiêu cực như buồn bã, cô đơn, thường đi kèm với các tính từ chỉ cảm xúc.
Ví dụ sử dụng
Tính từ (nghĩa mát mẻ):
- Sau cơn mưa, không khí trở nên mát rượi. (Sau cơn mưa, không khí trở nên mát mẻ dễ chịu.)
- Gió từ sông thổi vào mát rượi. (Gió từ sông thổi vào mát lạnh và sảng khoái.)
Tính từ (nghĩa nhấn mạnh sắc thái tiêu cực):
- Căn phòng trống vắng khiến lòng tôi buồn rượi. (Căn phòng trống vắng khiến lòng tôi buồn vô cùng.)
- Nghe tin ấy, anh ấy cảm thấy cô đơn rười rượi. (Nghe tin ấy, anh ấy cảm thấy cô đơn thấm thía.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "rười rượi": Đây là dạng láy của "rượi", có tác dụng tăng cường ý nghĩa. Nó thường được dùng để nhấn mạnh cảm giác buồn bã, lạnh lẽo hoặc cô đơn thấm thía.
- Một nỗi buồn rười rượi cứ thế len lỏi trong lòng. (Một nỗi buồn thấm thía cứ thế len lỏi trong lòng.)
- Trời đông, cái lạnh rười rượi thấm vào da thịt. (Trời đông, cái lạnh buốt giá thấm vào da thịt.)
Biến thể và từ gần giống
- Rười rượi: Dạng láy, mang nghĩa mạnh hơn "rượi", chủ yếu nhấn mạnh cảm xúc tiêu cực hoặc cảm giác lạnh lẽo.
- Mát mẻ: Có nghĩa tương đồng với "mát rượi" nhưng nhẹ hơn, ít cảm xúc hơn.
- Lạnh buốt / Lạnh giá: Có thể dùng trong ngữ cảnh tương tự "rười rượi" để chỉ cái lạnh, nhưng thiếu sắc thái biểu cảm về tâm trạng.
- Thấm thía: Có nghĩa gần với "rười rượi" khi diễn tả cảm xúc buồn bã, cô đơn sâu sắc.
Từ đồng nghĩa
- Với nghĩa "mát mẻ": Mát lạnh, trong lành, mát lành.
- Với nghĩa "rất buồn": Thấm thía, não nề, sầu não, buồn thảm.
Lưu ý sử dụng
- Từ "rượi" hầu như không bao giờ đứng một mình mà luôn đi kèm với một tính từ khác (như "mát", "buồn", "lạnh", "cô đơn") để tạo thành một cụm tính từ.
- Khi dùng với nghĩa tích cực ("mát rượi"), nó thường miêu tả cảm giác vật lý (thời tiết, gió, nước).
- Khi dùng với nghĩa tiêu cực ("buồn rượi", "cô đơn rười rượi"), nó thiên về miêu tả cảm xúc, tâm trạng nội tâm sâu kín.