tê

Thân thiện

Tê giác đang uống nước ở bên bờ sông.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Mất cảm giác, không còn cảm thấy gì: Trạng thái một bộ phận cơ thể (như tay, chân) bị tạm thời mất cảm giác, thường do bị chèn ép, lạnh hoặc máu lưu thông kém.
   • Cứng đờ, khó cử động: Cảm giác nặng nề, tê cứng, khó vận động.

2. Danh từ (viết tắt, thông tục):

   • Chỉ con tê giác: Là cách gọi tắt thông thường của "tê giác" hoặc "tê ngưu".

3. Phó từ (phương ngữ):

   • Ở đằng kia, bên kia: Dùng để chỉ vị trí ở phía xa hoặc phía đối diện.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Ngồi xếp bằng lâu quá, chân tôi bắt đầu tê. (Do ngồi bắt chéo chân quá lâu, chân tôi bắt đầu mất cảm giác.)
  • Trời lạnh khiến đầu ngón tay tê cóng. (Thời tiết lạnh khiến đầu ngón tay tê cứng và mất cảm giác.)

• Danh từ:

  • Khu bảo tồn này có nhiều loài thú quý như voi, tê, hổ. (Khu bảo tồn này có nhiều loài thú quý như voi, tê giác, hổ.)

• Phó từ (phương ngữ):

  • Nhà nó ở bên tê sông. (Nhà nó ở bên kia sông.)
  • Cái áo treo trên móc, bên tê kìa. (Cái áo treo trên móc, ở đằng kia kìa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tê liệt": Mất hoàn toàn khả năng cử động và cảm giác; thường dùng trong y học hoặc để chỉ sự ngưng trệ, tê liệt của một hệ thống, tổ chức.

  • Sau tai nạn, anh ấy bị tê liệt nửa người. (Sau tai nạn, anh ấy bị mất khả năng vận động nửa người.)
  • Một cuộc đình công khiến hệ thống giao thông thành phố bị tê liệt. (Một cuộc đình công khiến hệ thống giao thông thành phố ngưng trệ hoàn toàn.)

• "Tê tái": Cảm giác tê kèm theo cảm giác buốt, lạnh thấu xương, thường do thời tiết hoặc cảm xúc mạnh.

  • Gió mùa đông bắc thổi qua khiến da mặt tê tái. (Gió mùa đông bắc thổi qua khiến da mặt tê và buốt.)
  • Nghe tin dữ, lòng cô ấy tê tái. (Nghe tin dữ, lòng cô ấy lạnh giá và đau đớn.)

Biến thể và từ liên quan

• Tê giác / Tê ngưu (danh từ): Tên đầy đủ của loài thú có sừng trên mũi.
• Tê cóng (tính từ): Trạng thái tê và cứng lại do lạnh giá.
• Tê bại (tính từ): (Từ cũ) Tương tự "tê liệt", chỉ sự suy yếu, mất khả năng hoạt động.

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Cóng (tính từ): Cứng đờ, mất cảm giác vì lạnh (thường dùng kết hợp: tê cóng).
• Tê dại (tính từ): Mất cảm giác một cách rõ rệt.
• Kia (phó từ): (Nghĩa phương ngữ của "tê") Ở đằng đó, nơi xa hơn.

Thành ngữ, cụm từ cố định

• Tay chân tê bại: Chỉ tình trạng tay chân mệt mỏi, rã rời, gần như không thể cử động được.

  • Làm việc nặng cả ngày khiến tay chân tôi tê bại. (Làm việc nặng cả ngày khiến tay chân tôi mệt mỏi rã rời.)

• Lòng tê tái: Chỉ nỗi đau buồn, thất vọng hoặc sợ hãi đến mức cảm thấy lạnh giá, tê dại trong lòng.

  • Lòng bà tê tái khi nghe con bỏ đi. (Lòng bà đau buồn, lạnh giá khi nghe tin con bỏ đi.)

Học thuật

1. t. Mất hết mọi cảm giác : Tê tay.
2. (đph) t. Kia : Bên tê.
3. d. Cg. Tê giác, tê ngưu. Loài thú có guốc lẻ, dạ dày, trên mũi có một hoặc hai sừng.
4. Bại Nh. tê liệt : Chân tay tê bại, không cử động được.