Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Mảnh nhỏ, cứng, xếp lớp phủ ngoài da của một số loài động vật: Là những tấm cứng, thường xếp chồng lên nhau như ngói lợp, bao phủ bên ngoài cơ thể của các loài như cá, bò sát (tê tê, cá sấu) để bảo vệ.
   • Lớp vỏ cứng, khô bong ra từ vết thương hoặc nốt mụn trên da: Chỉ lớp da khô, cứng hình thành và bong ra khi một vết thương, vết loét hoặc nốt mụn (như thủy đậu) đang lành lại.
   • Vật có hình dáng hoặc cấu trúc tương tự vảy cá: Dùng để chỉ những mảnh nhỏ, mỏng, xếp lớp trông giống vảy, ví dụ như trên cánh bướm, vảy của chồi cây, hoặc các lớp mỏng của khoáng vật (như mica).

2. Động từ:

   • Té, rảy nước thành những hạt nhỏ li ti: Hành động dùng tay hoặc vật dụng để làm cho nước bắn ra thành những giọt nhỏ, thường nhằm mục đích tưới nhẹ hoặc làm ẩm bề mặt.
   • Giơ cao và hất mạnh vật chứa để nước văng ra ngoài: Hành động cầm một vật (như rổ rau) đã được rửa sạch, giơ lên cao và hất mạnh xuống để nước còn đọng lại bắn ra hết, giúp vật khô ráo hơn.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trước khi nấu, phải đánh vảy cá cho sạch.
  • Nốt thủy đậu đã khô và bắt đầu tróc vảy.
  • Nhìn kìa, những vảy mica lấp lánh dưới ánh mặt trời.

• Động từ:

  • Chị ấy vảy một ít nước lên mặt sân nóng trước khi quét để đỡ bụi.
  • Sau khi rửa rau sống, bạn nên vảy cho ráo nước rồi mới trộn.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đánh vảy": Hành động cạo hoặc làm sạch lớp vảy trên da cá.

  • Công đoạn đánh vảy cá thường mất nhiều thời gian.

• "Tróc vảy" / "Bong vảy": Hiện tượng lớp vảy (trên da động vật) hoặc lớp vỏ cứng (trên vết thương) tự tách ra.

  • Da tay tôi bị khô nẻ đến mức tróc vảy.

• "Có vảy": Tính từ mô tả đặc điểm bề mặt được phủ bởi những lớp vảy.

  • Đó là một loài cá lạ, có vảy cứng như áo giáp.

Biến thể và từ gần giống

• Vẩy (động từ): Một cách viết khác của "vảy" khi dùng với nghĩa động từ (té nước, hất cho ráo nước). Cách dùng này phổ biến trong một số văn bản.

  • Anh ta vẩy nước từ chiếc khăn ướt.

• Vảy cá (danh từ ghép): Chỉ cụ thể lớp vảy của loài cá.

• Vảy nến (danh từ ghép): Chỉ phần sáp nến cháy dở còn sót lại, có hình dáng như vảy.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ:
  • Vẩy (cách viết khác).
  • Lớp sừng: Dùng cho nghĩa lớp phủ cứng (gần nghĩa).
  • Mài (trong một số phương ngữ, chỉ vảy cá).
• Động từ:
  • Rảy: Té nước nhẹ thành hạt (gần nghĩa).
  • Té: Làm cho chất lỏng bắn ra (gần nghĩa).
  • Hất: Dùng lực đẩy vật gì đó ra khỏi vị trí cũ (gần nghĩa với hành động làm ráo nước).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Từ "vảy" trong tiếng Việt ít khi kết hợp để tạo thành cụm động từ theo cấu trúc như phrasal verb tiếng Anh. Các cụm từ chủ yếu là kết hợp với danh từ hoặc động từ khác.)

Thành ngữ liên quan

(Không có thành ngữ phổ biến nào trực tiếp sử dụng từ "vảy" một cách độc lập.)

1. 1 dt 1. Mảnh nhỏ và cứng xếp úp lên nhau ở ngoài da một số động vật như cá, tê tê: Đánh vảy cá; Vảy tê tê . 2. Vật trông giống vảy cá: Nốt đậu đã tróc vảy; Mụn đã đóng vảy.
2. 2 đgt 1. Té nước thành những hạt nhỏ: Vảy nước ra sân rồi mới quét để khỏi bốc bụi. 2. Giơ cao rổ rau mới rửa, rồi hất mạnh xuống để nước bắn ra: Vảy rổ rau sống.