Định nghĩa

1. Động từ:

   • Nhận tiền, vật chất hoặc một giá trị nào đó từ người khác với cam kết sẽ hoàn trả sau, thường kèm theo lãi suất hoặc điều kiện nhất định: Đây là nghĩa phổ biến nhất, chỉ hành động tạm sử dụng tài sản của người khác.
   • Lo lắng, thương xót thay cho người khác một cách không cần thiết hoặc giả tạo: Nghĩa này thường dùng để chỉ sự đồng cảm, lo lắng không chân thành, mang tính hình thức.

2. Thán từ (từ cũ, ít dùng):

   • Từ biểu thị ý than tiếc, nuối tiếc, thường đặt cuối câu và có hàm ý nghi vấn hoặc cảm thán: Dùng để bày tỏ sự tiếc nuối, đáng thương.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa nhận tiền/vật):

  • Cô ấy phải vay ngân hàng một khoản tiền để mua nhà.
  • Anh ấy vay sách của thư viện để đọc trong tuần.

• Động từ (nghĩa lo lắng, thương xót thay):

  • Đừng có thương vay khóc mướn cho chuyện của người ta.
  • Việc đó đâu liên quan đến anh, sao cứ phải lo vay?

• Thán từ (nghĩa than tiếc):

  • Đáng thương vay! (Cách nói cũ, ý: Thật đáng thương thay!)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Vay mượn": Hành động nhận tạm cái gì đó của người khác để dùng và hứa trả lại. Từ này nhấn mạnh tính chất tạm thời.

  • Ngôn ngữ có sự vay mượn từ vựng lẫn nhau.

• "Vay trả": Chỉ toàn bộ quá trình vay và hoàn trả, thường trong ngữ cảnh tài chính.

  • Quy trình vay trả tại ngân hàng này rất minh bạch.

• "Vay nóng": Chỉ hình thức vay tiền với lãi suất rất cao trong thời gian ngắn.

  • Anh ta sa vào cảnh nợ nần vì vay nóng.

Biến thể và từ liên quan

• Cho vay (động từ): Hành động đưa tiền hoặc tài sản cho người khác sử dụng tạm với điều kiện được hoàn trả.

  • Ngân hàng cho vay với nhiều hình thức khác nhau.

• Khoản vay (danh từ): Số tiền hoặc tài sản được vay.

  • Khoản vay ấy đã giúp gia đình tôi vượt qua khó khăn.

• Nợ (danh từ/động từ): Kết quả của việc vay, là nghĩa vụ phải trả lại.

  • Sau khi vay thì phải có trách nhiệm trả nợ.

Từ đồng nghĩa

• Mượn: Nhận tạm cái gì đó của người khác để dùng với ý định trả lại. "Mượn" thường không hàm ý trả lãi, trong khi "vay" thường gắn với tiền bạc và lãi suất.
• Vay mượn (như đã nêu ở trên).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Vay mật trả gừng (thành ngữ): Chỉ việc đối xử tệ bạc, trả ơn bằng thù, lấy ân báo oán.

  • Hắn ta quả là kẻ vay mật trả gừng, được giúp đỡ xong lại quay ra nói xấu người ta.

• Vay nên ơn, trả nên nghĩa (tục ngữ): Nhấn mạnh đạo lý trong quan hệ vay trả; việc vay tạo nên ơn nghĩa, việc trả đúng hẹn giữ vẹn tình nghĩa.

  • Cứ nhớ câu "vay nên ơn, trả nên nghĩa" mà sống cho phải đạo.

• Thương vay khóc mướn (thành ngữ): Chỉ sự thương xót, cảm thông một cách giả tạo, không thật lòng, như thể đi thuê người khác khóc thay.

  • Đừng tin vào những giọt nước mắt thương vay khóc mướn ấy.

1. 1 đgt. 1. Nhận tiền hay vật gì của người khác để chi dùng trước với điều kiện sẽ trả tương đương hoặc có thêm phần lãi: vay thóc gạo cho vay lãi suất cao. 2. Lo lắng, thương xót thay cho người khác, chẳng liên quan gì đến mình: lo vay thương vay khóc mướn.
2. 2 trt., cũ, vchg, id. Từ biểu thị ý than tiếc, có hàm ý nghi vấn: Đáng thương vay.