Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Khôn ngoan, láu lỉnh một cách không chân thật; dùng mưu mẹo, thủ đoạn để đạt mục đích: "xảo" mô tả tính cách hoặc hành động của người có trí khôn nhưng thường dùng vào việc lừa dối, lợi dụng người khác, thiếu sự ngay thẳng.
   • Khéo léo, tinh vi nhưng thường mang hàm ý tiêu cực: "xảo" cũng có thể chỉ sự khéo tay, tài giỏi trong việc chế tạo hoặc thực hiện điều gì đó, nhưng thường gắn với ý nghĩa gian trá, không tự nhiên.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Con người rất xảo. (Chỉ một người có tính cách mưu mẹo, khôn ngoan theo hướng gian xảo.)
  • Mắc mưu xảo. (Bị lừa bởi một kế hoạch hoặc thủ đoạn tinh vi, gian trá.)
  • Thằng cha ấy xảo lắm. (Anh ta rất láu lỉnh và mưu mẹo.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xảo quyệt": (tính từ) gian xảo và nham hiểm, có nhiều mưu kế hiểm độc.
  • Hắn ta là một kẻ xảo quyệt, không ai có thể tin được.
• "xảo trá": (tính từ) giả dối, lừa lọc.
  • Lời nói xảo trá không thể che giấu mãi sự thật.
• "mưu chước xảo": (danh từ) mưu kế tinh vi, khéo léo.
  • Đối phương dùng mưu chước xảo khiến ta khó lòng phòng bị.

Biến thể và từ gần giạng

• Xảo ngôn: (danh từ) lời nói khéo léo, tinh vi nhưng thường nhằm mục đích lừa dối.
• Xảo thuật: (danh từ) thuật ảo, trò ảo thuật; cũng có thể chỉ thủ đoạn gian xảo.
• Xảo xả: (tính từ) biến thể nhấn mạnh, rất gian xảo, nhiều mưu mẹo.
• Gian xảo: (tính từ) vừa gian giảo vừa xảo quyệt.

Từ đồng nghĩa

• Láu lỉnh: nhanh trí, tinh ranh (có thể mang sắc thái trung tính hoặc hơi tiêu cực).
• Quỷ quyệt: rất mưu mẹo và xảo trá như quỷ.
• Mánh khóe: (thường dùng như danh từ) thủ đoạn, mưu mẹo nhỏ.
• Khôn vặt: khôn ngoan trong những việc nhỏ nhặt, vụn vặt, thiếu đại lượng.

Từ trái nghĩa

• Thật thà: ngay thẳng, không dối trá.
• Chân chất: chất phác, mộc mạc, tự nhiên.
• Ngay thẳng: thẳng thắn, không quanh co, gian dối.
• Thẳng thắn: nói và hành động một cách trực tiếp, rõ ràng.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Khôn độc không bằng ngốc lành: Thà là người hiền lành, chất phác còn hơn là kẻ khôn ngoan nhưng độc ác, xảo quyệt.
• Xảo ngôn lệ sắc: Lời nói khéo léo và sắc đẹp (thường chỉ sự nguy hiểm của những thứ bề ngoài hấp dẫn nhưng bên trong gian trá).

1. tt. Xảo quyệt: Con người rất xảo Mắc mưu xảo.