Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đề ra, đưa ra đầu tiên: Hành động khởi xướng, nêu lên một ý kiến, đề xuất, hoặc chủ trương trước mọi người.
   • Đọc to, tuyên bố: Hành động đọc lên một cách rõ ràng, công khai, thường là một danh sách, một quyết định, hoặc một tuyên ngôn.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Ông ấy là người xướng lên ý tưởng cải tổ toàn bộ hệ thống. (Ông ấy là người đề ra ý tưởng cải tổ toàn bộ hệ thống.)
  • Sau cuộc họp, chủ tịch xướng tên những người được khen thưởng. (Sau cuộc họp, chủ tịch đọc to tên những người được khen thưởng.)
  • Kẻ xướng người họa. (Người đề xuất thì có người hưởng ứng theo.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xướng danh": Đọc to tên của ai đó, thường trong một buổi lễ, một cuộc điểm danh.

  • Giám khảo bắt đầu xướng danh các thí sinh vào vòng trong. (Giám khảo bắt đầu đọc tên các thí sinh vào vòng trong.)

• "Xướng ngôn": (Từ cũ, ít dùng) Nói lên, phát biểu.

  • Ông ta đứng lên xướng ngôn trước toàn thể hội nghị. (Ông ta đứng lên phát biểu trước toàn thể hội nghị.)

• "Xướng xuất": (Từ Hán Việt) Khởi xướng, đề xướng.

  • Ông được coi là người xướng xuất phong trào này. (Ông được coi là người khởi xướng phong trào này.)

Biến thể và từ gần giống

• Đề xướng (động từ): Đề ra, khởi xướng một chủ trương, ý kiến.

  • Ông ấy đề xướng một phương pháp giảng dạy mới. (Ông ấy đề ra một phương pháp giảng dạy mới.)

• Khởi xướng (động từ): Bắt đầu, đề ra trước tiên (một phong trào, một việc gì).

  • Ai là người khởi xướng cuộc vận động này? (Ai là người đề ra cuộc vận động này?)

• Chủ xướng (động từ/danh từ): Là người chủ trì việc đề xướng, khởi xướng.

  • Ông là chủ xướng của dự án nghiên cứu đầy tham vọng đó. (Ông là người chủ trì đề xướng của dự án nghiên cứu đầy tham vọng đó.)

Từ đồng nghĩa

• Đề ra: Nêu lên, đưa ra (một ý kiến, kế hoạch).
• Khởi xướng: Bắt đầu, đề xuất đầu tiên.
• Tuyên bố: Công bố một cách chính thức.
• Đọc to: Đọc thành tiếng với âm lượng lớn, rõ ràng.

Từ trái nghĩa

• Hoạ (trong "kẻ xướng người hoạ"): Hưởng ứng, theo sau, phụ họa theo ý kiến đã được đề ra.
• Phản đối: Bày tỏ ý kiến không đồng tình, chống lại đề xuất.

Thành ngữ liên quan

• Kẻ xướng người họa: Chỉ việc một người đề xuất ý kiến thì có người khác hưởng ứng, ủng hộ theo.
  • Trong nhóm bạn, anh ấy thường là kẻ xướng và mọi người là người họa. (Trong nhóm bạn, anh ấy thường là người đề xuất và mọi người là người hưởng ứng.)

1. đgt Đề ra đầu tiên: Kẻ xướng có người hoạ.