ềnh
Định nghĩa
- Tính từ (thông tục):
- Ở tư thế nằm dài thẳng ra, choán nhiều chỗ, trông không đẹp mắt: Dùng để miêu tả dáng vẻ nằm hoặc ngồi duỗi thẳng người ra một cách vô ý tứ, chiếm nhiều diện tích và thiếu sự gọn gàng, thanh thoát.
- Phồng to, căng ra một cách không cân đối: Có thể dùng để miêu tả bộ phận cơ thể hoặc vật gì đó phình ra, lồi ra một cách khó coi.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Nó nằm ềnh ra giữa sàn nhà, chẳng chịu dậy. (Nó nằm dài ra giữa sàn nhà, không chịu thức dậy.)
- Cái bụng nó ềnh ra trông thật khó chịu. (Cái bụng của nó phình to ra trông thật khó chịu.)
- Đứa bé lăn ềnh ra khóc, không ai dỗ được. (Đứa bé lăn ra sàn khóc, không ai dỗ được.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Ềnh ềnh" (từ láy, mang nghĩa nhấn mạnh): Miêu tả trạng thái càng to lớn, càng choán chỗ hoặc càng phồng ra một cách rõ rệt và thiếu thẩm mỹ hơn.
- Nó ngồi ềnh ềnh ở ghế salon, chẳng nhường chỗ cho ai. (Nó ngồi chiếm chỗ một cách thô kệch trên ghế salon, không nhường chỗ cho ai.)
- Cái túi nilon chứa đầy đồ, phồng ềnh ềnh. (Cái túi nilon chứa đầy đồ, phồng căng ra.)
Biến thể và từ gần giống
- Ềnh ương (tính từ): Thường dùng để chê bai dáng vẻ ì ạch, chậm chạp và vụng về.
- Phềnh (tính từ): Cũng có nghĩa phồng to, căng ra, nhưng thường dùng trong một số phương ngữ hoặc ngữ cảnh cụ thể.
Từ đồng nghĩa
- Duỗi dài: Chỉ hành động giãn thẳng cơ thể ra.
- Phình ra: Chỉ trạng thái to lên về kích thước, thường do chứa đầy thứ gì bên trong.
- Ì ạch: Miêu tả sự nặng nề, chậm chạp trong cử chỉ, dáng vẻ.
Từ trái nghĩa
- Gọn gàng: Ngăn nắp, không chiếm nhiều chỗ.
- Thanh thoát: Nhẹ nhàng, nhanh nhẹn và có dáng vẻ đẹp mắt.
- Thon thả: Nhỏ nhắn, gọn ghẽ.
Lưu ý sử dụng
- Từ "ềnh" mang sắc thái thông tục, khẩu ngữ, thường dùng trong giao tiếp đời thường hoặc văn nói, ít dùng trong văn viết trang trọng.
- Từ này thường hàm ý chê bai, phê phán một cách nhẹ nhàng về dáng vẻ, tư thế thiếu ý tứ, không đẹp mắt của người hoặc vật.
-
t. (kng.). Ở tư thế nằm dài thẳng ra, choán nhiều chỗ, trông không đẹp mắt. Nằm ềnh ra. Lăn ềnh ra khóc.
