chân

Thân thiện

Một con mèo đang nằm cuộn tròn trên đôi chân của nó.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hoặc động vật, dùng để đi, đứng, chạy, nhảy: Phần cơ thể từ mắt cá trở xuống hoặc toàn bộ chi dưới.
   • Phần dưới cùng, phần gốc hoặc phần đỡ của một vật thể: Phần tiếp xúc với mặt đất hoặc có chức năng nâng đỡ.
   • Vị trí, cương vị, chức vụ trong một tổ chức, nhóm: Vai trò hoặc vị trí thành viên.
   • Loại, hạng (đất, ruộng): Phân loại đất đai, ruộng đồng dựa trên đặc điểm như độ cao, khả năng giữ nước.
   • (Triết học/ Văn chương) Cái đúng, cái thực, phù hợp với hiện thực: Đối lập với cái giả dối.
   • (Y học cổ truyền) Khí chất, nền tảng sức khỏe con người: Các yếu tố căn bản trong cơ thể theo quan niệm Đông y.

Ví dụ sử dụng

• Chỉ bộ phận cơ thể:
  • Anh ấy bị đau chân.
  • Con mèo có bốn chân.
• Chỉ phần dưới của vật:
  • Cái bàn này có bốn chân rất chắc.
  • Chúng tôi dừng lại nghỉ ở chân núi.
• Chỉ vị trí, chức vụ:
  • Ban tổ chức còn thiếu một chân thư ký.
  • Ông ấy có chân trong hội đồng quản trị.
• Chỉ loại đất, ruộng:
  • Vùng này chủ yếu là chân ruộng chiêm trũng.
  • Chân đất này thích hợp trồng cây lương thực.
• Chỉ cái chân thực:
  • Nhà triết học luôn tìm kiếm cái chân, cái thiện, cái mỹ.

Các cách sử dụng nâng cao

• "chân âm", "chân dương", "chân hỏa": Các khái niệm trong y học cổ truyền chỉ những nền tảng, nguồn năng lượng căn bản trong cơ thể con người.
  • Theo Đông y, thận hư có thể là do chân âm hoặc chân dương suy yếu.
• "chân tơ kẽ tóc": Diễn tả sự tỉ mỉ, chi tiết đến mức tối đa.
  • Công an điều tra vụ án một cách chân tơ kẽ tóc.
• "chân trong chân ngoài": Trạng thái do dự, nửa muốn tham gia nửa không, hoặc có liên hệ mập mờ với hai phe.
  • Anh ta có thái độ chân trong chân ngoài, không dứt khoát ủng hộ bên nào.

Biến thể và từ gần giống

• Chân chính (tính từ): Thật, đúng với bản chất, không giả mạo.
  • Anh ấy là một người bạn chân chính.
• Chân thật (tính từ): Thành thật, ngay thẳng.
  • Tính tình cô ấy rất chân thật.
• Chân dung (danh từ): Bức tranh vẽ hoặc ảnh chụp khuôn mặt người.
  • Họa sĩ vẽ một bức chân dung rất giống.
• Chân không (danh từ): Khoảng không gian không có vật chất.
  • Thí nghiệm được thực hiện trong môi trường chân không.

Từ đồng nghĩa

• Bàn chân, bàn tọa (cho nghĩa vị trí, ghế ngồi - cách nói hài hước).
• Cẳng (phần từ đầu gối đến mắt cá, nhưng thường dùng cho động vật: cẳng chó, cẳng gà).
• Gốc, nền, đế (cho nghĩa phần dưới cùng của vật).
• Vị trí, ghế (cho nghĩa chức vụ).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Anh em như thể tay chân: Nhấn mạnh tình cảm khăng khít, sự gắn bó máu thịt giữa anh chị em trong gia đình.
• Chân lấm tay bùn: Chỉ những người lao động vất vả, lam lũ, thường là nghề nông.
• Chân ướt chân ráo: Vừa mới đến, chưa kịp nghỉ ngơi.
  • Anh ấy chân ướt chân ráo đã phải đi họp ngay.
• Nước đến chân mới nhảy: Chỉ thói quen trì hoãn, chờ đến khi tình thế cấp bách mới hành động.
• Vững như kiềng ba chân: Rất vững chắc, kiên cố (kiềng là vật đỡ nồi có ba chân).
• Xỏ chân lỗ mũi: Lừa gạt, chơi xỏ người khác một cách tinh vi.

Học thuật

1. 1 dt. Cái đúng với hiện thực: Suốt đời chỉ đi tìm cái chân, cái thiện, cái mĩ; Nghĩ đời lắm lúc chân như giả (Tản-đà).
2. 2 dt. 1. Bộ phận của thân thể người và động vật dùng để đi và đứng: Mỏi chân; Bò què chân; Họ xem chân gà; Trong chén nước có chân ruồi 2. Phần dưới cùng; Phần gốc của một vật: Chân bàn; Chân đèn; Chân núi; Chân lông; Chân răng 3. Cương vị, chức vị của một người: Thiếu chân phó chủ tịch; Xin làm một chân thư kí; Có chân trong hội đồng quản trị 4. Thành phần một tổ chức: Tổ tôm còn thiếu một chân 5. Khí chất con người theo Đông y: Chân âm; Chân hoả 6. Loại ruộng, loại đất: Chân ruộng trồng màu; Chân ruộng mạ; Chân đất trồng khoai; Chân ruộng chiêm trũng.