Định nghĩa

1. Mạo từ (từ loại)

   • Từ đặt trước danh từ chỉ vật thường có đôi, có cặp mà đang ở trạng thái lẻ loi, đơn chiếc: "Chiếc" được dùng để chỉ một vật trong một cặp hoặc một nhóm thông thường phải đi cùng nhau, nhưng hiện tại nó đang tách rời.
   • Từ dùng như mạo từ "cái" để chỉ đơn vị của một vật: "Chiếc" thường đứng trước danh từ chỉ đồ vật, phương tiện, dụng cụ để biểu thị số ít, tương đương với "cái" trong nhiều trường hợp.

2. Tính từ

   • Lẻ loi, đơn chiếc: "Chiếc" dùng để miêu tả trạng thái cô đơn, lẻ bóng của một người hoặc một vật.

Ví dụ sử dụng

• Mạo từ:

  • Anh ấy làm rơi chiếc đũa. (Chỉ một cây đũa trong đôi đũa.)
  • Chiếc thuyền nho nhỏ trôi trên sông. (Tương đương với "cái thuyền", chỉ một đơn vị phương tiện.)
  • Cô ấy mua chiếc xe đạp mới. (Chỉ một cái xe đạp.)

• Tính từ:

  • Cuộc sống chiếc bóng của người phụ nữ ấy thật đáng thương. (Cuộc sống lẻ loi, cô đơn.)
  • Cảm giác chiếc lẻ giữa đám đông. (Cảm giác lẻ loi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chiếc bách giữa dòng": Thành ngữ chỉ thân phận lẻ loi, cô đơn, chênh vênh (thường dùng cho phụ nữ), như một con thuyền nhỏ đơn độc giữa dòng nước.
  • Số phận chiếc bách giữa dòng của bà khiến ai cũng xót xa.
• Dùng trong văn chương để tạo sắc thái biểu cảm, nhấn mạnh sự đơn lẻ, nhỏ bé hoặc sự trân trọng đối với vật được nói đến.
  • Chiếc lá cuối cùng rơi xuống. (Nhấn mạnh sự lẻ loi, mong manh của chiếc lá.)

Biến thể và từ liên quan

• Cái: Mạo từ gần nghĩa, dùng phổ biến hơn để chỉ đơn vị đồ vật, nhưng ít mang sắc thái "lẻ đôi" như "chiếc".
• Đơn chiếc (tính từ): Trạng thái đơn độc, một mình.
  • Căn nhà đơn chiếc trên đồi.
• Lẻ (tính từ): Ít, không thành đôi, thành cặp.
  • Đôi đũa bị lẻ.
• Cặp (danh từ/danh lượng từ): Chỉ hai vật đi với nhau thành một bộ, trái nghĩa với trạng thái "chiếc".
  • Một cặp đũa.

Từ đồng nghĩa

• Cái (khi dùng làm mạo từ chỉ đơn vị).
• Một (khi dùng làm từ chỉ số lượng).
• Lẻ loi, đơn độc (khi dùng với nghĩa tính từ).

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Chăn đơn gối chiếc: Thành ngữ chỉ cảnh sống cô đơn, thiếu vắng bạn đời, đặc biệt là người phụ nữ góa bụa hoặc sống một mình.
  • Bà cụ sống cảnh chăn đơn gối chiếc đã mấy chục năm.
• Chiếc bóng: Chỉ sự cô đơn, lẻ loi.
  • Anh ta lang thang như chiếc bóng giữa phố đông.

1. mt. 1. Từ đặt trước một danh từ để chỉ vật thường có đôi mà lẻ loi: Chiếc đũa; Chiếc giày 2. Từ dùng như mạo từ "cái": Chiếc thuyền nho nhỏ, ngọn gió hiu hiu (cd). // tt. Lẻ loi: Chăn đơn gối chiếc lạnh lùng (cd).