cân

Thân thiện

Mẹ dùng cái cân để cân một túi táo.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đồ dùng để đo trọng lượng: Dụng cụ dùng để xác định độ nặng nhẹ của một vật.
   • Độ nặng nhẹ đã được xác định: Trọng lượng của vật sau khi đo.
   • Đơn vị đo khối lượng cũ: Tương đương với 16 lạng ta (khoảng 0,605 kg).
   • Tên gọi thông thường của kilôgam: Đơn vị đo khối lượng phổ biến hiện nay (1 kg).

2. Động từ:

   • Đo trọng lượng: Dùng cân để xác định khối lượng của vật.
   • Cân, phối hợp các vị thuốc: Lấy các loại thuốc theo đơn và phối hợp thành một thang thuốc.

3. Tính từ:

   • Ngang bằng, không lệch: Ở trạng thái thăng bằng, không nghiêng về bên nào.
   • (Hình học) Có hai cạnh bằng nhau: Dùng để mô tả hình tam giác có hai cạnh bằng nhau.
   • Tương đương, ngang sức: Có sức mạnh, khả năng hoặc giá trị tương đương nhau.
   • Công bằng, không thiên vị: Sự đối xử hoặc phán xét một cách hợp lý, vô tư.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Chiếc cân điện tử này rất chính xác. (Đồ dùng để đo)
  • Món hàng này có cân nặng đúng 2 kg. (Độ nặng đã xác định)
  • Ngày xưa, một cân vàng là một tài sản lớn. (Đơn vị đo cũ)
  • Mẹ mua hai cân cam. (Kilôgam)

• Động từ:

  • Cô bán hàng cân giúp tôi một ký đường. (Đo trọng lượng)
  • Ông lang đang cân thuốc cho bệnh nhân. (Phối hợp các vị thuốc)

• Tính từ:

  • Bạn treo bức tranh chưa cân. (Ngang bằng)
  • Trong hình học, tam giác cân có hai cạnh bên bằng nhau. (Hình học)
  • Hai đội chơi cân sức cân tài. (Tương đương)
  • Một vị quan phải biết cầm cân nảy mực. (Công bằng)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Cân não": Suy nghĩ rất căng thẳng, vắt óc để giải quyết vấn đề.

  • Bài toán này khiến tôi phải cân não cả buổi.

• "Cân đo đong đếm": Tính toán, so sánh một cách chi li, kỹ lưỡng (thường mang nghĩa tiêu cực).

  • Đừng cân đo đong đếm từng chút một trong tình cảm.

• "Cân bằng": Trạng thái ổn định, hài hòa giữa các yếu tố.

  • Cô ấy biết cách cân bằng giữa công việc và gia đình.

Biến thể và từ liên quan

• Cân đối (tính từ): Có sự hài hòa, phù hợp về tỷ lệ giữa các bộ phận.

  • Cô ấy có thân hình cân đối.

• Thăng bằng (danh từ/động từ): Trạng thái không nghiêng lệch; giữ cho ổn định.

  • Em bé tập đi đang cố giữ thăng bằng.

• Công bằng (tính từ): Không thiên vị, đúng với lẽ phải.

  • Mọi người đều mong muốn sự công bằng.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ (đồ dùng): Cái cân, bàn cân, cân đo.
• Động từ (đo trọng lượng): Cân nhắc (trong một số ngữ cảnh cụ thể), nhắc.
• Tính từ (ngang bằng): Thăng bằng, bằng phẳng.
• Tính từ (công bằng): Vô tư, công minh, chính trực.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Kẻ tám lạng, người nửa cân: Chỉ hai bên ngang sức ngang tài, không ai kém ai (lạng cũng là đơn vị đo, 8 lạng = nửa cân).
• Cầm cân nảy mực: Giữ vai trò phán xét công bằng, công minh.
• Nhẹ cân: (Nghĩa bóng) Có ít ảnh hưởng, địa vị hoặc sức mạnh hơn.
  • Lời nói của anh ta trong cuộc họp khá nhẹ cân.

Học thuật

1. 1 dt. Khăn dùng làm mũ cho nhân vật trong sân khấu truyền thống: cân đai bối tử.
2. 2 I. dt. Đồ dùng đo độ nặng nhẹ của vật: đặt lên cân ngoắc vào cân xem thử. 2. Độ nặng nhẹ được xác định: nặng cân nhẹ cân. 3. Tên đơn vị đo cũ bằng 16 lạng ta, mỗi lạng khoảng 0,605 ki-lô-gram: một cân vàng Kẻ tám lạng người nửa cân (tng.) 4. Tên gọi của một ki-lô-gram: mua mấy cân thịt. II. đgt. Dùng cân để biết độ nặng nhẹ của vật gì: cân gạo cho khách hàng cân gian. 2. Cân các vị thuốc theo đơn, hợp thành thang thuốc: cân mấy thang thuốc bổ. III. tt. 1. Ngang bằng, không bị lệch: treo bức tranh không cân. 2. (Tam giác) có hai cạnh bằng nhau: tam giác cân. 3. Tương đương, ngang xứng nhau: cân sức cân tài cân xứng. 4. Công bằng không thiên lệch: ăn ở không cân.