con

/kɔn/

Thân thiện

Con mèo con đang chơi với một cuộn len.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Người hoặc động vật thuộc thế hệ sau, xét trong quan hệ với bố mẹ: Từ chỉ đứa trẻ, người con, hoặc con non của động vật.
   • Cây giống, cây non: Chỉ cây con, cây mới mọc từ hạt hoặc được nhân giống.
   • Từng đơn vị động vật hoặc một số vật thể cụ thể: Lượng từ đứng trước danh từ chỉ động vật và một số đồ vật quen thuộc.
   • Vóc dáng, thân hình người: Dùng để chỉ tầm vóc, dáng người.

2. Tính từ:

   • Thuộc loại phụ, thứ yếu: Chỉ phần tử nhỏ hơn, phụ thuộc vào cái chính.
   • Thuộc loại nhỏ, cỡ nhỏ: Chỉ kích thước nhỏ của một vật.

3. Đại từ nhân xưng (Cách dùng trong giao tiếp):

   • Ngôi thứ nhất (con): Cách xưng hô của người dưới (con, cháu) với người trên (cha, mẹ, ông, bà).
   • Ngôi thứ hai (con): Cách gọi của cha mẹ, người lớn với con cháu trong nhà.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (chỉ thế hệ sau):

  • Vợ chồng anh ấy vừa sinh một con trai.
  • Mèo mẹ đang chăm sóc đàn con của nó.

• Danh từ (lượng từ cho động vật/vật thể):

  • Trong chuồng có ba con gà.
  • Anh mua cho tôi một con dao.

• Danh từ (chỉ vóc dáng):

  • Anh ấy là người to con.
  • Cô bé nhỏ con nhưng rất nhanh nhẹn.

• Tính từ:

  • Cái cột con này để chống phụ cho cột chính.
  • Gia đình họ đi du lịch bằng chiếc xe con.

• Đại từ:

  • Con chào mẹ. Con đi học về rồi ạ. (Con = tôi)
  • Mẹ bảo: "Con ăn cơm đi rồi đi học!". (Con = bạn/em)

Các cách sử dụng nâng cao

• "con một": chỉ đứa trẻ là con duy nhất trong gia đình.

  • Nó là con một, nên được bố mẹ rất cưng chiều.

• "con hơn cha là nhà có phúc": thành ngữ chỉ việc thế hệ sau giỏi giang, thành đạt hơn thế hệ trước là điều đáng mừng.

  • Ông cụ vui lắm vì con hơn cha là nhà có phúc.

• "con dại cái mang": thành ngữ chỉ việc con cái hư hỏng, cha mẹ phải chịu trách nhiệm.

  • Đừng để con dại cái mang, phải dạy dỗ con cái cho tử tế.

Biến thể và từ liên quan

• Con cái (danh từ): chỉ chung các người con trong một gia đình.

  • Họ có một gia đình đầy đủ với con cái ngoan ngoãn.

• Con cháu (danh từ): chỉ thế hệ sau nói chung, bao gồm con, cháu, chắt...

  • Phúc đức ông bà để lại cho con cháu.

• Con đẻ (danh từ): chỉ đứa con do mình sinh ra (nghĩa đen); hoặc chỉ sản phẩm, ý tưởng do chính mình tạo ra (nghĩa bóng).

  • Đây là con đẻ của trí tuệ tập thể.

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Đứa (danh từ, lượng từ): thường dùng thay cho "con" khi nói về người (có thể mang sắc thái thân mật hoặc suồng sã).
  • Nó là một đứa trẻ ngoan.
• Đứa con (danh từ): cách nói nhấn mạnh hơn "con".
  • Nó là đứa con yêu quý của tôi.

Các cụm từ cố định

• Con ông cháu cha: chỉ những người thuộc thế hệ sau, có cha ông quyền thế, giàu có.

  • Cậu ấy là dạng con ông cháu cha trong công ty.

• Con nuôi: chỉ đứa trẻ được nhận về nuôi, không phải do mình sinh ra.

  • Họ thương yêu đứa con nuôi như con đẻ.

• Con rơi con vãi: chỉ những đứa trẻ không được chăm sóc chu đáo, hoặc sinh ra trong hoàn cảnh không mong muốn.

  • Xã hội cần quan tâm đến số phận những con rơi con vãi.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Con có cha như nhà có nóc: Con cái có cha dạy dỗ, che chở thì như ngôi nhà có mái.
• Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh: Con cái thường thừa hưởng hoặc có nét giống cha mẹ.
• Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà: Thường đổ lỗi cho người mẹ, người bà (người thường gần gũi, nuông chiều) khi con cháu hư.

Học thuật

1. 1 I. dt. 1. Người hoặc động vật thuộc thế hệ sau, xét trong quan hệ với bố mẹ của chúng: sinh con có ba con Con hư tại mẹ (tng.) Con hơn cha là nhà có phúc (tng.) Gà con theo mẹ. 2. Cây giống, cây mới mọc: mua vài trăm con rau để trồng. II. tt. 1. Thuộc loại phụ, trong quan hệ với cái chính: rễ con cột con. 2. Thuộc loại nhỏ: chiếc mâm con chiếc xe con.
2. 2 dt. 1. Từng đơn vị động vật hoặc một số vật thể khác: hai con gà con mắt con dao. 2. Từng người đàn bà, phụ nữ (hàm ý coi khinh hoặc thân mật): con mụ già Con chị nó đi con dì nó lớn (tng.). 3. Vóc dáng thân hình: người to con người nhỏ con.