Định nghĩa

1. Động từ:
   • Chảy nước mắt vì xúc động, đau buồn: Hành động thể hiện cảm xúc mạnh mẽ như đau khổ, thương tiếc, hối hận hoặc đôi khi là vui sướng tột độ.
   • Trẻ em kêu gào: Tiếng khóc của trẻ nhỏ, thường để biểu đạt nhu cầu hoặc sự khó chịu.
   • Bày tỏ lòng thương tiếc qua lời văn, thơ: Dùng ngôn từ để than vãn, ai điếu người đã khuất.
   • Than phiền, oán trách: Thể hiện sự bất bình, phiền muộn về một hoàn cảnh nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Cô ấy khóc khi nghe tin buồn. (Cô ấy chảy nước mắt vì đau xót.)
  • Đứa bé khóc đòi mẹ. (Đứa trẻ kêu gào tìm mẹ.)
  • Nhà thơ viết bài thơ để khóc người bạn tri kỷ. (Nhà thơ dùng thơ văn để tỏ lòng thương tiếc bạn.)
  • Ông ấy chỉ biết khóc vì số phận hẩm hiu. (Ông ấy chỉ biết than phiền về số phận bất hạnh.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "khóc than": vừa khóc vừa than vãn, thể hiện nỗi đau đớn, ai oán.
  • Người mẹ khóc than bên mộ con.
• "khóc lóc": khóc nhiều và kéo dài, thường mang sắc thái yếu đuối hoặc gây phiền.
  • Suốt ngày cô ấy chỉ ngồi khóc lóc.
• "khóc thét": khóc to, đột ngột vì quá sợ hãi hoặc đau đớn.
  • Đứa trẻ khóc thét lên khi bị ong đốt.

Biến thể và từ gần giống

• Nức nở (động từ): khóc thành từng tiếng ngắt quãng, nghẹn ngào.
  • Cô gái nức nở kể lại câu chuyện.
• Sụt sùi (động từ): khóc nhỏ, âm thầm, cố nén tiếng.
  • Nó ngồi sụt sùi trong góc phòng.
• Tuôn lệ (động từ - văn chương): chảy nước mắt.
  • Nàng tuôn lệ khi chia tay.
• Oà khóc (động từ): bật khóc to, không kìm nén được.
  • Nghe tin dữ, bà oà khóc nức nở.

Từ đồng nghĩa

• Rơi lệ: chảy nước mắt (thường dùng trong văn chương).
• Thổn thức: khóc trong nghẹn ngào, xúc động.
• Uất ức: khóc vì cảm thấy bị oan ức, tủi thân.

Từ trái nghĩa

• Cười: biểu lộ cảm xúc vui vẻ, hạnh phúc.
• Vui cười: thể hiện sự vui vẻ, hân hoan.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Khóc như mưa như gió: khóc rất nhiều, dữ dội.
  • Nghe tin con mất, bà khóc như mưa như gió.
• Khóc dở mếu dở: trạng thái muốn khóc, sắp khóc.
  • Đứa bé bị mắng, mặt khóc dở mếu dở.
• Cười người hôm trước hôm sau người cười: Khuyên không nên chê cười hay mỉa mai hoàn cảnh của người khác, vì bản thân sau này có thể rơi vào cảnh ngộ tương tự. (Hàm ý liên quan đến việc "khóc" cho số phận của mình).
• Khóc đứng khóc ngồi: khóc một cách thảm thiết, không kìm chế được.
  • Tang gia bối rối, mọi người khóc đứng khóc ngồi.

1. đgt 1. Chảy nước mắt vì xúc động, vì đau xót: Chị vừa chạy, vừa khóc, nhưng khóc không ra tiếng (Ng-hồng). 2. Nói trẻ em kêu gào: Con có khóc mẹ mới cho bú (tng). 3. Tỏ lòng thương tiếc bằng lời than vãn, lời văn, bài thơ: Nguyễn Khuyến khóc Dương Khuê; Hồ Xuân Hương khóc ông phủ Vĩnh-tường. 4. Than phiền: Khóc vì nỗi thiết tha sự thế, ai bày trò bãi bể nương dâu (CgO).