Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Trị nước, cứu đời: "Kinh bang tế thế" là một thành ngữ Hán Việt dùng để chỉ tài năng và hoài bão lớn lao của một người trong việc quản lý, xây dựng đất nước (kinh bang) và giúp đỡ, cải tạo xã hội, đời sống nhân dân (tế thế). Nó thể hiện chí hướng phụng sự, đem tài trí ra để an dân, trị quốc.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Nguyễn Trãi có tài kinh bang tế thế. (Nguyễn Trãi có tài năng trị nước, cứu đời.)
  • Các bậc hiền tài xưa thường mang trong mình hoài bão kinh bang tế thế. (Các bậc hiền tài ngày xưa thường mang trong mình hoài bão dựng nước, giúp đời.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, sử sách hoặc lời nói trang trọng để ca ngợi, đánh giá tầm vóc và sự nghiệp của các bậc vĩ nhân, anh hùng, nhà cải cách có công lao to lớn với dân tộc.
  • Sự nghiệp của ông là tấm gương sáng về chí kinh bang tế thế. (Sự nghiệp của ông là tấm gương sáng về chí hướng dựng nước, giúp đời.)

Biến thể và từ gần giống

• Kinh thế tài (Kinh tế tài): Tài năng về việc trị nước, quản lý kinh tế xã hội. (Lưu ý: Đây là một từ/cụm từ riêng, không phải biến thể trực tiếp).
• Trị quốc bình thiên hạ: Trị nước, dẹp yên thiên hạ (cùng trường nghĩa về việc lớn lao).

Từ đồng nghĩa

• Trị nước an dân: Trị vì đất nước, làm cho dân chúng an cư lạc nghiệp.
• Dựng nước cứu đời: Xây dựng đất nước, cứu giúp cuộc đời (nghĩa gần tương đương).

Giải thích thành tố

• Kinh bang (經邦): "Kinh" có nghĩa là sắp đặt, quản lý; "bang" là đất nước, quốc gia. "Kinh bang" là sắp đặt, quản lý đất nước.
• Tế thế (濟世): "Tế" là cứu giúp, giúp đỡ; "thế" là đời, thế gian. "Tế thế" là cứu giúp đời, giúp ích cho xã hội.

Lưu ý sử dụng

• Đây là một thành ngữ cố định, có tính trang trọng và cổ điển, thường dùng trong văn viết hoặc các bài phát biểu mang tính nghi lễ, ca ngợi. Ít dùng trong giao tiếp hàng ngày.
• Thành ngữ này thường đi kèm với các từ như "tài", "chí", "hoài bão", "sự nghiệp".

1. Dựng nước giúp đời: Nguyễn Trãi có tài kinh bang tế thế.