lão

Thân thiện

Ông lão ngồi đọc sách dưới gốc cây.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Người già, người cao tuổi: Từ dùng để chỉ người đã có tuổi, thường là đàn ông. Ví dụ: Ông lão, bà lão.
   • Người đàn ông có tuổi (thường dùng với sắc thái khinh, chê hoặc thân mật tùy ngữ cảnh): Cách gọi một người đàn ông lớn tuổi, có thể mang ý không tôn trọng hoặc chỉ là cách nói thông tục. Ví dụ: Lão ấy khó tính lắm.

2. Đại từ:

   • Từ người già dùng để tự xưng: Người cao tuổi dùng từ này để chỉ bản thân mình khi nói chuyện, thường với người trẻ hơn. Ví dụ: Lão tuy già nhưng vẫn còn minh mẫn.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Ông lão ngồi đọc báo dưới bóng cây. (Người đàn ông già ngồi đọc báo dưới bóng cây.)
  • Mọi người đều ngán lão chủ nhà vì tính hay cáu kỉnh. (Mọi người đều ngại người chủ nhà lớn tuổi vì tính hay cáu kỉnh.)

• Đại từ:

  • Lão nói cho các cháu nghe chuyện ngày xưa. (Ông/Tôi kể cho các cháu nghe chuyện ngày xưa.)
  • Cứ yên tâm, việc này để lão lo. (Cứ yên tâm, việc này để tôi/ông lo.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lão làng": Chỉ người già có nhiều kinh nghiệm, am hiểu sâu sắc về một lĩnh vực, địa phương nào đó.

  • Cụ ấy là một tay chơi cờ lão làng trong vùng. (Cụ ấy là một người chơi cờ giàu kinh nghiệm trong vùng.)

• "Lão gia" (từ cũ, trang trọng): Cách gọi tôn kính người đàn ông cao tuổi, hoặc cách xưng hô giữa những người bạn già.

  • Kính thưa lão gia, xin mời ngài dùng trà. (Kính thưa cụ, xin mời ngài dùng trà.)

Biến thể và từ gần giống

• Lão hóa (động từ): Quá trình trở nên già đi, suy yếu theo thời gian (thường dùng cho đồ vật, tổ chức hoặc cơ thể sinh học).

  • Cơ sở hạ tầng của thành phố đang bị lão hóa. (Cơ sở hạ tầng của thành phố đang trở nên cũ kỹ, xuống cấp.)

• Già (tính từ/danh từ): Từ phổ biến và trung tính hơn để chỉ tuổi tác cao.

• Cụ (danh từ): Cách gọi tôn kính người rất cao tuổi.

Từ đồng nghĩa

• Ông già: Cách gọi thông thường, có thể trung tính hoặc thân mật.
• Cụ già: Cách gọi thể hiện sự tôn trọng.

Các cụm từ liên quan

• Ăn như lão hổ: Ăn rất khỏe và nhiều (so sánh với sức ăn của hổ già).

  • Thằng bé mới lớn, ăn như lão hổ vậy. (Thằng bé tuổi mới lớn, ăn rất khỏe.)

• Lão thực: (từ cũ) Chỉ sự chân thật, chất phác của người già.

  • Tính tình ông ấy lão thực, ai cũng quý. (Tính tình ông ấy chân thật, chất phác, ai cũng quý.)

Thành ngữ liên quan

• **Gừng càng già càng cay: Ví von người càng nhiều tuổi càng giàu kinh nghiệm và sáng suốt.

  • Đừng coi thường cụ, gừng càng già càng cay đấy. (Đừng coi thường cụ, người càng nhiều tuổi càng sáng suốt đấy.)

• **Lão lai tài tận: (thành ngữ Hán Việt) Chỉ người già rồi mà tài năng, sức lực đã cạn kiệt.

Học thuật

1. I. d. 1. Già : Ông lão, bà lão. 2. Người đàn ông có tuổi (nói có ý khinh) : Lão huyện ấy ác lắm. II. đ. Từ người già dùng để tự xưng : Lão tuy già yếu nhưng vẫn sản xuất được.