lòi

Thân thiện

Một đôi giày cũ rách lòi cả ngón chân ra ngoài.

Định nghĩa

1. Danh từ (cũ):

   • Dây xâu tiền thời xưa: Một sợi dây dùng để xâu các đồng tiền cổ lại với nhau.

2. Động từ:

   • Lộ hẳn ra ngoài lớp bao bọc: Chỉ sự vật, bộ phận cơ thể nhô ra hoặc thò ra khỏi vị trí vốn được che kín.
   • (phương ngữ) Để lộ ra cái muốn giấu (thường là cái xấu, đáng chê): Vô tình hoặc cố ý làm cho một khuyết điểm, sự thật không hay bị phát hiện.

3. Tính từ (thông tục):

   • Điếc đặc: Chỉ tình trạng không nghe thấy gì hoặc nghe rất kém.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Người xưa thường dùng một cái lòi để xâu tiền. (Người xưa thường dùng một sợi dây để xâu tiền.)

• Động từ (nghĩa 1):

  • Chiếc áo cũ rách, bông lòi ra ngoài. (Chiếc áo cũ rách, bông thò ra ngoài.)
  • Con ốc vít bị lỏng, đầu nó đã lòi ra một chút. (Con ốc vít bị lỏng, đầu nó đã nhô ra một chút.)

• Động từ (nghĩa 2):

  • Anh ta càng biện minh thì càng lòi ra sự thiếu hiểu biết. (Anh ta càng biện minh thì càng lộ ra sự thiếu hiểu biết.)
  • Gã trộm vụng về nên đã lòi tẩy ngay. (Gã trộm vụng về nên đã lộ hành vi ngay.)

• Tính từ:

  • Ông ấy tai đã lòi, nói to mới nghe thấy. (Ông ấy tai đã điếc, nói to mới nghe thấy.)
  • Gọi mãi không thưa, nó lòi à? (Gọi mãi không thưa, nó điếc à?)

Các cách sử dụng nâng cao

• "lòi đuôi" / "lòi tẩy": Lộ rõ bản chất thật, hành vi xấu hoặc bí mật.

  • Kẻ gian cuối cùng cũng lòi đuôi. (Kẻ gian cuối cùng cũng lộ rõ bản chất.)
  • Vụ lừa đảo đã bị lòi tẩy. (Vụ lừa đảo đã bị phát giác.)

• "lòi ra": Nhấn mạnh hành động thò ra, lộ ra một cách rõ rệt.

  • Cái đinh nhọn lòi ra từ tấm ván, rất nguy hiểm. (Cái đinh nhọn chồi ra từ tấm ván, rất nguy hiểm.)

Biến thể và từ gần giống

• Lòi tẩy (danh từ): Điểm yếu, hành động hoặc bằng chứng làm lộ chân tướng sự việc.
• Lòi xương (động từ): Xương nhô ra ngoài da thịt (thường do gầy yếu hoặc chấn thương).
• Lợn lòi (danh từ): Một loài lợn rừng. (LƯU Ý: Đây là một từ ghép riêng biệt).

Từ đồng nghĩa

• Thò ra, nhô ra, lộ ra (động từ, nghĩa 1): Chỉ sự xuất hiện ra bên ngoài.
• Lộ tẩy, bại lộ (động từ, nghĩa 2): Chỉ việc bí mật bị phát hiện.
• Điếc, nghễnh ngãng (tính từ): Chỉ khả năng nghe kém.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Lòi ra: Hành động trồi ra, hiện ra từ bên trong.
  • Nước mắt nó cứ lòi ra vì xúc động. (Nước mắt nó cứ trào ra vì xúc động.)

Thành ngữ liên quan

• Lòi ruột lòi gan: (Nghĩa bóng) Chỉ sự đau đớn, xót xa đến tột cùng, như ruột gan bị lòi ra ngoài.
  • Nghe tin con mất, bà đau đớn lòi ruột lòi gan. (Nghe tin con mất, bà đau đớn vô cùng.)

Học thuật

1. 1 d. (cũ). Dây xâu tiền thời xưa.
2. 2 đg. 1 Lộ hẳn ra ngoài lớp bao bọc. Giày rách lòi cả ngón chân. Bị thương lòi ruột. 2 (ph.). Để lộ ra cái muốn giấu (thường là cái xấu, đáng chê). Càng nói càng lòi cái dốt ra.
3. 3 t. (thgt.). Điếc đặc. Tai lòi hay sao mà không nghe thấy! Điếc lòi.