Định nghĩa

1. Động từ:

   • Hao dần, mất dần đi do sử dụng, ma sát hoặc tác động lâu dài: Chỉ sự giảm sút, hao mòn về lượng, kích thước hoặc chất lượng một cách từ từ.
   • Trở nên cũ, hết tác dụng do dùng lâu: Chỉ trạng thái của đồ vật không còn tốt như ban đầu vì đã qua thời gian sử dụng.

2. Trạng từ:

   • Một cách kiệt quệ, mỏi mòn: Diễn tả trạng thái hao tổn sức lực, tinh thần một cách đáng kể.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Lốp xe đã mòn hết gai, cần phải thay mới. (Vỏ xe đã hao mòn hết phần gai, cần phải thay thế.)
  • Bậc thềm đá bị mòn lõm vì bước chân của bao thế hệ. (Bậc thềm bằng đá bị hao mòn thành hình lõm vì bước chân của nhiều thế hệ.)
  • Theo thời gian, nỗi đau trong lòng cũng dần mòn đi. (Theo thời gian, nỗi đau trong tâm hồn cũng dần hao mòn, giảm bớt.)

• Trạng từ:

  • Anh ấy làm việc mòn cả sức lực. (Anh ấy làm việc đến kiệt quệ cả sức lực.)
  • Chờ đợi tin tức mòn mỏi. (Chờ đợi tin tức một cách mỏi mòn, hao tổn tinh thần.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Nước chảy đá mòn" (thành ngữ): Chỉ sự kiên trì, bền bỉ; việc gì khó đến mấy, nếu kiên nhẫn và lâu dài cũng sẽ thành công.

  • Hãy nhớ đến câu "nước chảy đá mòn", đừng nản lòng. (Hãy nhớ đến bài học về sự kiên trì, đừng nản chí.)

• "Mòn con mắt": Chờ đợi quá lâu một cách vô vọng, đến mức mỏi mệt.

  • Tôi đứng đợi mòn cả con mắt mà anh ấy vẫn chưa đến. (Tôi đứng chờ đợi rất lâu một cách vô vọng mà anh ấy vẫn chưa xuất hiện.)

• "Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn" (ca dao): Vật chất có thể hao mòn theo thời gian, nhưng ý chí, tấm lòng thì vẫn vững vàng, không thay đổi.

Biến thể và từ gần giống

• Mòn mỏi (tính từ/trạng từ): Trạng thái hao tổn, kiệt quệ về tinh thần hoặc thể xác do chờ đợi, lo lắng quá lâu.

  • Người mẹ chờ con mòn mỏi. (Người mẹ chờ đợi con một cách khắc khoải, hao mòn.)

• Hao mòn (động từ): Hao tổn, giảm sút dần (thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh trang trọng hơn).

  • Tài sản bị hao mòn theo năm tháng. (Tài sản bị giảm sút dần theo thời gian.)

• Mài mòn (động từ): Làm cho bề mặt bị hao tổn, mất đi do ma sát.

  • Dòng nước mài mòn những tảng đá. (Dòng nước làm hao mòn những tảng đá.)

Từ đồng nghĩa

• Cũ: Đã qua sử dụng lâu ngày, không còn mới (chỉ trạng thái, ít nhấn mạnh quá trình hao tổn).
• Hao tổn: Bị giảm sút, mất mát (nhấn mạnh sự mất đi).
• Bào mòn: Làm cho mòn đi do tác động vật lý (thường dùng trong kỹ thuật).

Từ trái nghĩa

• Mới: Chưa qua sử dụng, còn nguyên vẹn.
• Nguyên: Còn đầy đủ, chưa bị hao hụt.
• Bền: Có khả năng chống chịu, lâu hỏng.

Thành ngữ liên quan

• "Mòn đít quần trên ghế nhà trường" (thông tục): Chỉ việc ngồi học, nghiên cứu rất lâu năm, chăm chỉ.
  • Anh ấy đã mòn đít quần suốt mười hai năm đèn sách. (Anh ấy đã học hành chăm chỉ suốt mười hai năm.)

1. đgt, trgt Hao dần đi; Mất dần đi: Nước chảy đá mòn (tng); Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn (cd).