Định nghĩa

1. Động từ:

   • Nói lên, tỏ ra điều không vừa ý, không hài lòng về lỗi lầm hoặc thiếu sót của ai đó: Hành động chỉ trích, khiển trách một người vì đã làm điều gì đó sai trái hoặc không đúng như mong đợi.
   • Cảm thấy hờn giận, buồn bã vì điều gì đó không như ý muốn: Thể hiện sự thất vọng, oán trách về một sự việc.

2. Danh từ (ít dùng trong ngôn ngữ hiện đại):

   • Một loại nồi đất nhỏ, miệng rộng, lòng nông, thường dùng để kho cá: Đồ dùng bằng đất nung trong nhà bếp.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Anh ấy trách tôi đến muộn. (Anh ấy tỏ ý không hài lòng vì tôi đến muộn.)
  • Cô ấy trách bản thân đã không cẩn thận hơn. (Cô ấy tự cảm thấy có lỗi, hối tiếc vì đã không cẩn thận.)
  • Đừng trách nó, nó còn quá nhỏ để hiểu. (Đừng tỏ ý giận hay bất bình với nó.)

• Danh từ:

  • Mẹ tôi vẫn thích kho cá trong chiếc trách đất. (Mẹ tôi vẫn thích dùng loại nồi đất miệng rộng để nấu món cá kho.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "trách nhiệm" (danh từ ghép): Phần việc, bổn phận phải gánh vác hoặc phải đảm đương.
  • Mỗi người đều có trách nhiệm bảo vệ môi trường.
• "trách móc" (động từ ghép): Trách cứ một cách nhẹ nhàng, thường với hàm ý yêu thương hoặc thất vọng.
  • Cô ấy trách móc anh vì đã quên ngày kỷ niệm.
• "trách cứ" (động từ ghép): Trách một cách trực tiếp, nghiêm khắc hơn.
  • Giám đốc trách cứ nhân viên vì sự thiếu tôn trọng.

Biến thể và từ gần giống

• Trách nhiệm (n): Bổn phận, nhiệm vụ phải hoàn thành.
• Trách mắng (v): Trách phạt bằng lời nói nặng nề, giận dữ.
• Trách phạt (v): Trách và đưa ra hình phạt.
• Oán trách (v): Hờn giận và trách móc, thường do cảm thấy bị đối xử bất công.

Từ đồng nghĩa

• Khiển trách (v): Trách mắng, phê bình vì lỗi lầm (mang tính chính thức, nghiêm túc hơn).
• La mắng (v): Quát tháo, nói to vì tức giận.
• Phê bình (v): Chỉ ra khuyết điểm, nhận xét để sửa chữa (có thể mang tính xây dựng).

Từ trái nghĩa

• Khen ngợi (v): Nói lời tốt đẹp, tán dương.
• Động viên (v): Khích lệ, làm cho phấn chấn tinh thần.
• Bao dung (v/v): Rộng lượng tha thứ.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Trách ai mà chẳng...": Cách nói biểu thị điều gì đó là hệ quả tất nhiên, không có gì lạ.
  • Làm việc cẩu thả, trách ai mà chẳng thất bại. (Làm việc qua loa, thì thất bại là điều dễ hiểu, không trách được ai.)
• "Có trách thì trách...": Dùng để chuyển hướng nguyên nhân, lý do nên trách cứ vào đối tượng khác.
  • Có trách thì trách số phận, đừng trách nhau. (Nên đổ lỗi cho hoàn cảnh/số phận hơn là trách cứ lẫn nhau.)

1. d. Thứ nồi đất nhỏ, nông và rộng miệng, thường dùng để kho cá.
2. đg. Nói lên những điều mình không vừa ý về một người nào : Trách bạn sai hẹn.