xung

Một con lắc đồng hồ dao động với lực xung đều đặn.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Xung (trong vật lý, cơ học): một lực tác động trong khoảng thời gian rất ngắn, gây ra sự thay đổi đột ngột về vận tốc hoặc trạng thái chuyển động của một vật. Ví dụ: "xung lực".
   • Xung (trong kỹ thuật điện, điện tử): một tín hiệu có biên độ thay đổi đột ngột trong thời gian ngắn, thường dùng trong truyền thông hoặc điều khiển. Ví dụ: "xung điện", "xung đồng hồ".
   • Xung (trong y học, sinh lý): nhịp đập của mạch máu do tim bơm máu, thường đo được ở cổ tay hoặc cổ. Ví dụ: "bắt xung", "xung mạch".

2. Tính từ (ít dùng, chủ yếu trong văn nói):

   • Có tính chất xung đột, nóng nảy: diễn tả trạng thái dễ nổi giận hoặc cáu kỉnh. Thường xuất hiện trong cụm từ "nổi xung".

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (vật lý):

  • Lực xung tác động vào quả bóng làm nó bay đi. (Lực tác động trong thời gian ngắn khiến quả bóng chuyển động.)
  • Động cơ phản lực xung hoạt động dựa trên nguyên lý xung lực. (Động cơ dùng lực tác động ngắt quãng để đẩy.)

• Danh từ (kỹ thuật):

  • Mạch điện này tạo ra các xung nhịp để đồng bộ hóa thiết bị. (Mạch phát tín hiệu ngắn để điều khiển thời gian.)
  • Tín hiệu xung được dùng trong radar để phát hiện vật thể. (Tín hiệu ngắn giúp xác định vị trí.)

• Danh từ (y học):

  • Bác sĩ kiểm tra xung của bệnh nhân để đánh giá nhịp tim. (Bác sĩ đo nhịp đập mạch máu.)
  • Xung mạch yếu có thể là dấu hiệu của bệnh tim. (Nhịp đập yếu báo hiệu vấn đề sức khỏe.)

• Tính từ (văn nói):

  • Anh ta hay nổi xung vì những chuyện nhỏ nhặt. (Anh ta dễ nổi giận vì chuyện không đáng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xung lực": lực tác động trong thời gian ngắn, thường dùng trong cơ học.

  • Xung lực của cú đấm rất mạnh. (Lực tác động nhanh và mạnh của cú đấm.)

• "xung kích": hành động tấn công mạnh mẽ, thường trong quân sự hoặc hoạt động tình nguyện.

  • Đội xung kích đi đầu trong chiến dịch cứu trợ. (Đội tiên phong hành động mạnh mẽ.)

• "xung đột": sự mâu thuẫn hoặc va chạm giữa các bên.

  • Xung đột lợi ích dẫn đến tranh cãi. (Mâu thuẫn gây ra bất đồng.)

Biến thể và từ gần giống

• Xung (âm Hán Việt): có nghĩa là "xông lên", "tấn công" (như trong "xung phong").

  • Lính xung phong vào trận địa. (Lính lao lên tấn công.)

• Xung phong (động từ): đi đầu, làm gương trong hành động.

  • Anh ấy xung phong nhận nhiệm vụ khó. (Anh ấy tình nguyện làm việc khó.)

• Xung quanh (tính từ): vùng lân cận, bao bọc.

  • Cảnh vật xung quanh rất đẹp. (Cảnh vật ở vùng lân cận.)

Từ đồng nghĩa

• Xung lực: lực tác động ngắn (đồng nghĩa với "lực xung").
• Nhịp đập (trong y học): sự đập của mạch máu.
• Nổi giận (trong văn nói): trạng thái tức giận (đồng nghĩa với "nổi xung").

Thành ngữ liên quan

• Nổi xung: trở nên tức giận, cáu kỉnh.
  • Chỉ một câu nói đùa mà nó đã nổi xung. (Nó tức giận vì chuyện nhỏ.)