xén

Thân thiện

Người làm vườn xén hàng rào cây xanh cho gọn gàng.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Cắt bớt, tỉa bỏ phần thừa, phần không cần thiết để làm cho gọn, đều hoặc phẳng: Hành động dùng dụng cụ sắc để loại bỏ một phần nhỏ ở mép, bề mặt hoặc đầu của vật gì đó.
   • (Nghĩa mở rộng, thường dùng trong văn chương, báo chí) Cắt bớt, rút ngắn một cách không hợp lý: Dùng để chỉ việc giảm bớt một phần nội dung, thời gian, ngân sách, v.v.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Người thợ đang xén những cành cây mọc um tùm. (Hành động cắt tỉa cành cây cho gọn.)
  • Trước khi đóng sách, người ta phải xén cho các mép giấy thật đều. (Hành động cắt cho các cạnh của tờ giấy bằng phẳng.)
  • Bài báo bị biên tập viên xén đi mấy đoạn quan trọng. (Hành động cắt bỏ một phần nội dung.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xén tóc": cắt tỉa tóc cho gọn, thường là cắt bớt phần ngọn.
  • Mùa hè, các bé trai thường được xén tóc cho mát.
• "xén lông" (cừu, thú): cắt lông của động vật.
  • Mỗi năm một lần, người nông dân xén lông cừu để lấy len.

Biến thể và từ liên quan

• Hàng xén (danh từ): chỉ những mặt hàng nhỏ lẻ, vặt vãnh như kim, chỉ, băng dính, kẹo bánh nhỏ, thường được bán trong các gánh hàng rong hoặc cửa hàng tạp hóa nhỏ.
  • Bà cụ bán hàng xén ở đầu ngõ.
• Xén xén (từ láy, động từ): diễn tả hành động xén nhiều lần, xén từng chút một.
• Dao xén / Máy xén (danh từ): dụng cụ chuyên dụng để xén giấy, xén bìa cứng.

Từ đồng nghĩa

• Cắt: hành động dùng vật sắc chia vật thể ra làm đôi hoặc nhiều phần (nghĩa rộng hơn).
• Tỉa: cắt bỏ những phần nhỏ, không cần thiết (thường dùng cho cây cối, tóc tai).
• Gọt: cắt bỏ lớp vỏ bên ngoài (như gọt hoa quả).
• Hớt: cắt bỏ phần trên cùng, phần ngọn cho bằng (như hớt tóc, hớt bờ tường).

Từ trái nghĩa

• Nối: ghép thêm phần mới vào.
• Thêm: làm cho nhiều hơn, dài hơn.
• Để nguyên: giữ nguyên trạng, không cắt bớt.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Xén bớt đầu bớt đuôi: (thành ngữ) chỉ việc cắt xén, bớt xén một cách không chính đáng, thường là tiền bạc, lợi ích hoặc nội dung.
  • Dự án bị xén bớt đầu bớt đuôi nên chất lượng không như mong đợi.

Học thuật

1. đgt Cắt bớt chỗ không cần thiết: Xén giấy; Xén hàng rào cho bằng phẳng.