ăn

Thân thiện

Cậu bé đang ăn một quả táo đỏ.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đưa thức ăn, đồ uống vào cơ thể qua đường miệng: Hành động cơ bản nhất của con người và động vật để duy trì sự sống.
   • Tham dự một bữa ăn, bữa tiệc: Hành động đến dự và dùng bữa trong một dịp nào đó.
   • Hút, nhai, tiêu thụ một chất nào đó: Hành động đưa vào cơ thể các chất không phải là thức ăn chính.
   • Tiếp nhận, tiêu thụ (năng lượng, nguyên liệu): Chỉ khả năng sử dụng nhiên liệu, nguyên liệu của máy móc, phương tiện.
   • Nhận chở, vận chuyển: Chỉ phương tiện giao thông tiếp nhận hàng hóa, hành khách.
   • Phải chịu, nhận lấy (điều không hay): Bị tác động bởi một điều tiêu cực.
   • Nhận để hưởng (lợi ích, tiền bạc): Được nhận một khoản lợi ích vật chất hoặc tinh thần.
   • Thông ra, lan đến: Chỉ sự kéo dài, mở rộng của một con đường, dòng chảy.
   • Thấm vào, dính chặt: Chỉ tính chất của chất lỏng, chất kết dính khi tiếp xúc với bề mặt.
   • Thuộc về, phụ vào: Chỉ sự thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của một đơn vị, địa phương.
   • Giành được, chiếm lấy: Đạt được phần thưởng, vị trí thông qua cạnh tranh.
   • Có tác dụng, hiệu quả: Chỉ sự phát huy tác dụng của một công cụ, thiết bị.
   • Tương đương với, ngang giá với: Biểu thị mối quan hệ tỉ lệ, quy đổi giữa hai đại lượng.

Ví dụ sử dụng

• Đưa thức ăn vào cơ thể:

  • Trẻ con cần ăn đủ chất để phát triển.
  • Mời mọi người ngồi vào bàn ăn cơm.

• Tham dự bữa tiệc:

  • Cả gia đình được mời đi ăn cỗ.
  • Họ đã ăn một bữa tiệc sinh nhật rất vui vẻ.

• Tiêu thụ nguyên liệu:

  • Chiếc xe máy cũ này ăn rất nhiều xăng.
  • Lò gốm ăn một lượng than lớn mỗi ngày.

• Nhận để hưởng:

  • Công nhân ăn lương theo tháng.
  • Nhà phân phối ăn hoa hồng từ doanh số bán hàng.

• Thấm vào, dính chặt:

  • Loại giấy này ăn mực rất tốt, viết không bị nhòe.
  • Hồ dán kém chất lượng nên không ăn vào gỗ.

• Tương đương với:

  • Một cân ta ngày xưa ăn 600 gam.
  • Tỷ giá hôm nay: một đô-la Mỹ ăn hơn 24.000 đồng Việt Nam.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ăn nên làm ra": chỉ cuộc sống làm ăn phát đạt, thuận lợi.

  • Nhờ chăm chỉ, gia đình anh ấy giờ đây ăn nên làm ra.

• "ăn ở": chỉ cách đối xử, cư xử trong cuộc sống.

  • Bà ấy ăn ở hiền lành, phúc đức nên được mọi người quý mến.

• "ăn không ngồi rồi": chỉ tình trạng nhàn rỗi, không làm việc gì.

  • Anh ta suốt ngày ăn không ngồi rồi, chẳng lo làm ăn gì cả.

Biến thể và từ gần giống

• Ăn uống (động từ): chỉ hành động ăn và uống nói chung, thường hàm ý về sinh hoạt, sức khỏe.

  • Cần chú ý ăn uống điều độ để bảo vệ sức khỏe.

• Ăn nhậu (động từ): chỉ việc ăn uống trong các buổi liên hoan, tiệc tùng, thường có rượu bia.

  • Anh ấy hay đi ăn nhậu với bạn bè vào cuối tuần.

Từ đồng nghĩa

• Xơi (động từ): ăn (thường dùng trong lời mời lịch sự hoặc với ý hài hước).

  • Mời cụ xơi nước ạ.

• Hưởng (động từ): nhận và dùng những thứ mang lại lợi ích, sung sướng (gần nghĩa với "ăn" khi chỉ việc nhận lợi ích).

  • Ông ấy hưởng lương hưu từ tháng trước.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Ăn vào: thấm sâu, ảnh hưởng mạnh mẽ (thường theo nghĩa tiêu cực).

  • Lời nói vô tình của cô ấy ăn vào lòng anh ta.

• Ăn nằm: chung sống với nhau như vợ chồng (nghĩa bóng).

  • Hai người đã ăn nằm với nhau nhiều năm trước khi kết hôn.

Thành ngữ liên quan

• Ăn vóc học hay: cần phải ăn uống đầy đủ để có sức vóc và học hỏi những điều hay lẽ phải.

  • Cha mẹ luôn nhắc con cái phải ăn vóc học hay.

• Ăn chắc mặc bền: quan niệm sống thiên về sự chắc chắn, bền vững, ổn định (trong ăn mặc và cả cách sống).

  • Ông bà ta có câu "ăn chắc mặc bền" để khuyên con cháu sống thực tế.

• Ăn cây nào rào cây ấy: phải có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn nơi mình nhận được lợi ích.

  • Làm việc ở đâu thì phải biết ăn cây nào rào cây ấy.

Học thuật

1. đgt. 1. Cho vào cơ thể qua miệng: Ăn có nhai, nói có nghĩ (tng) 2. Dự bữa cơm, bữa tiệc: Có người mời ăn 3. Ăn uống nhân một dịp gì: ăn tết 4. Dùng phương tiện gì để ăn: Người âu-châu không quen ăn đũa 5. Hút thuốc hay nhai trầu: Ông cụ ăn thuốc bà cụ ăn trầu 6. Tiếp nhận, tiêu thụ: Xe này ăn tốn xăng; lò này ăn nhiều than 7. Nhận lấy để chở đi: Ô-tô ăn khách; tàu ăn hàng 8. Phải nhận lấy cái không hay: Ăn đòn; ăn đạn 9. Nhận để hưởng: Ăn thừa tự; ăn lương; ăn hoa hồng 10. Thông với, hợp vào: Sông ăn ra biển 11. Được thấm vào, dính vào: Giấy ăn mực; Sơn ăn từng mặt (tng); Hồ dán không ăn 12. Phụ vào, thuộc về: Ruộng này ăn về xã tôi 13. Giành lấy về phần mình: Ăn giải 14. Có tác dụng: Phanh này không ăn 15. Tương đương với: Một cân ta ăn 600 gam 16. Ngang giá với: Hôm nay một đô-la Mĩ ăn mười ba nghìn đồng Việt-nam.