đáng

Thân thiện

Một học sinh chăm chỉ đáng được khen thưởng.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Xứng với, tương xứng với: Chỉ sự phù hợp, cân xứng về giá trị, công sức hoặc phẩm chất.
   • Đáng phải, đáng bị: Dùng để chỉ điều gì đó là hệ quả hợp lý, thường là tiêu cực, của một hành động hoặc tình trạng.
   • Có giá trị tương đương: Chỉ sự tương xứng về mặt vật chất, thường là giá cả.

2. Tính từ (phương ngữ):

   • Lầy lội, sình lầy: Mô tả đất đai, đường sá bị ngập nước và bùn.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Anh ấy đã làm việc rất chăm chỉ, đáng được tăng lương. (Chỉ sự xứng đáng, tương xứng với công sức.)
  • Hành vi trộm cắp là đáng bị lên án. (Chỉ hệ quả hợp lý, thường là tiêu cực.)
  • Chiếc áo này chất lượng tốt, giá một triệu đồng cũng là đáng. (Chỉ sự tương xứng về giá trị vật chất.)

• Tính từ (phương ngữ):

  • Sau trận mưa lớn, con đường vào làng trở nên rất đáng. (Mô tả tình trạng lầy lội.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đáng kể": Có giá trị, tầm quan trọng đáng được chú ý.
  • Dự án này mang lại lợi ích đáng kể cho cộng đồng.
• "Đáng ngờ": Gây ra sự nghi ngờ, không đáng tin cậy.
  • Lời giải thích của anh ta có nhiều điểm đáng ngờ.
• "Đáng tiếc": Đáng phải tiếc nuối, đáng phải ân hận.
  • Thật đáng tiếc khi cơ hội tốt như vậy lại bị bỏ lỡ.

Biến thể và từ gần giống

• Đáng đời (thành ngữ): Đáng phải chịu hậu quả (thường dùng với sắc thái mỉa mai, hả hê).
  • Ăn trộm bị bắt, thật là đáng đời!
• Đáng giá (tính từ): Có giá trị xứng đáng với số tiền bỏ ra hoặc công sức đầu tư.
  • Bộ phim này rất đáng giá để xem.
• Xứng đáng (tính từ): Có phẩm chất, thành tích tương xứng với sự tôn trọng, khen thưởng. (Nhấn mạnh hơn về phẩm chất bên trong so với "đáng").
  • Cô ấy là một giáo viên xứng đáng được vinh danh.

Từ đồng nghĩa

• Xứng: (Tương xứng, phù hợp). Thường dùng trong văn chương hoặc kết hợp cố định (xứng đôi, xứng tầm).
• Phải: (Nên, cần phải). Thường chỉ nghĩa vụ hoặc hệ quả tất yếu, ít hàm ý về "giá trị" hơn "đáng".
• Hợp (trong "hợp lý"): Phù hợp với lẽ phải, với quy luật.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Đáng ra: Dùng để chỉ điều lẽ ra nên xảy ra hoặc nên làm, trái ngược với thực tế.
  • Đáng ra anh phải đến sớm hơn.
• Đáng lẽ: Có nghĩa và cách dùng tương tự "đáng ra".
  • Đáng lẽ tôi không nên tin anh ta.

Thành ngữ liên quan

• "Đáng mặt": Xứng đáng với danh hiệu, vị trí (thường dùng để khen).
  • Anh ấy thật đáng mặt trưởng phòng, giải quyết vấn đề rất gọn gàng.
• "Công đáng thưởng, tội đáng trừng" (Tục ngữ): Công lao thì đáng được khen thưởng, tội lỗi thì đáng bị trừng phạt. (Nêu lên nguyên tắc đối xử công bằng).

Học thuật

1. 1 đgt. trgt. 1. Xứng với: Làm trai cho đáng nên trai (cd) 2. Nên chăng: Đời đáng chán hay không đáng chán (Tản-đà) 3. Đúng giá trị: Nó đỗ là đáng lắm; Thứ ấy người ta bán năm nghìn cũng là đáng.
2. 2 tt. (đph) Lầy lội: Mưa nhiều, ruộng đáng quá.