ủ

Thân thiện

Mẹ dùng tro để ủ bếp than giữ ấm.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Phủ, trùm để giữ nhiệt, giữ lửa: Hành động che phủ một vật để duy trì hơi nóng hoặc ngọn lửa.
   • Trùm phủ kín để giữ nhiệt độ thích hợp cho sự lên men, phân hủy: Hành động tạo môi trường kín, ấm để thúc đẩy quá trình biến đổi sinh học như lên men hoặc làm chín.
   • Làm chín (dấm): Hành động giữ trái cây trong điều kiện thích hợp để chín đều.
   • Nung nóng kim loại rồi làm nguội dần để tăng độ dẻo (kỹ thuật): Một quy trình xử lý nhiệt trong luyện kim.

2. Động từ:

   • (Âm thanh của còi) rúc lên thành hồi dài: Tiếng còi vang lên kéo dài.

3. Động từ:

   • (Cây cỏ, hoa lá) héo rũ, không tươi: Trạng thái của thực vật khi thiếu sức sống, không còn tươi tốt.
   • (Nét mặt) buồn bã, rầu rĩ: Biểu hiện trên khuôn mặt thể hiện sự buồn phiền, lo lắng.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa 1):

  • Bà ngoại thường ủ nồi cơm bằng một chiếc mền nhỏ để giữ nóng.
  • Người nông dân đang ủ phân xanh để làm phân bón hữu cơ.
  • Mẹ mua chuối xanh về ủ cho chín vàng.
  • Thép sau khi tôi cần được ủ để giảm độ giòn.

• Động từ (nghĩa 2):

  • Tiếng còi tàu ủ lên một hồi dài trong đêm.

• Động từ (nghĩa 3):

  • Sau trận hạn hán, cánh đồng cỏ ủ hết cả.
  • Cậu bé ngồi một mình với khuôn mặt ủ rũ vì bị điểm kém.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Ủ bệnh": Trong giai đoạn ủ bệnh, vi rút chưa biểu hiện triệu chứng rõ rệt.
• "Ủ men": Quá trình ủ men là bước quan trọng để làm bánh mì nở ngon.
• "Ủ rượu": Rượu vang cần được ủ trong thùng gỗ sồi để có hương vị đặc trưng.

Biến thể và từ gần giống

• Ủ ê (tính từ): Buồn bã, ảm đạm, thiếu sức sống.
  • Không khí trong phòng thật ủ ê sau tin buồn đó.
• Ủ rũ (tính từ): Héo rũ, buồn bã (thường dùng cho cả cây cối và con người).
  • Cây hoa bị thiếu nước trông rất ủ rũ.
• Phủ (động từ): Che phủ lên trên bề mặt. (Gần nghĩa với nghĩa đầu tiên của "ủ").
• Trùm (động từ): Che phủ kín toàn bộ. (Gần nghĩa với nghĩa đầu tiên của "ủ").

Từ đồng nghĩa

• Che phủ (động từ): Đối với nghĩa giữ nhiệt.
• Lên men (động từ): Đối với nghĩa tạo môi trường cho vi sinh vật phát triển.
• Héo (động từ/tính từ): Đối với nghĩa cây cỏ thiếu sức sống.
• Buồn bã, rầu rĩ (tính từ): Đối với nghĩa nét mặt.

Thành ngữ liên quan

• "Mặt ủ mày chau": Thành ngữ miêu tả khuôn mặt đầy vẻ lo lắng, buồn phiền.
  • Nghe tin công ty gặp khó khăn, ông giám đốc lúc nào cũng mặt ủ mày chau.

Học thuật

1. 1 đgt. 1.Phủ, trùm để giữ nhiệt, giữ lửa: ủ lò ủ bếp than ủ trấu. 2. Trùm phủ kín để giữ nhiệt độ thích hợp cho sự lên men, phân huỷ chất: ủ rượu ủ phân xanh. 3. Dấm: ủ chuối ủ hồng xiêm. 4. Nung nóng kim loại hay hợp kim rồi làm nguội dần để tăng độ dẻo: ủ thép.
2. 2 đgt. (Còi) rúc lên thành hồi dài: Còi tầm đã ủ rồi.
3. 3 đgt. 1. (Cây cỏ, hoa lá) héo rũ, không tươi: liễu ủ đào phai. 2. (Nét mặt) buồn bã, rầu rĩ: mặt ủ mày chau.