đòi

Học thuật

Thân thiện

Một em bé đòi mẹ mua cho một quả bóng bay.

Định nghĩa

Động từ:
- Yêu cầu, đưa ra mong muốn của mình một cách chủ động: Hành động nói ra hoặc thể hiện điều mình muốn có hoặc muốn được thực hiện.
- Yêu cầu người khác phải trả lại hoặc thực hiện nghĩa vụ: Hành động đưa ra yêu cầu đối với người khác về việc hoàn trả vật chất, bồi thường hoặc thực hiện một việc đã hứa.
- Gọi đến một cách chính thức hoặc bắt buộc: Hành động yêu cầu một người phải có mặt ở một nơi cụ thể, thường do một cơ quan có thẩm quyền thực hiện.
- Tỏ ý muốn làm, muốn học theo (thường dùng với sắc thái khiêm nhường hoặc mỉa mai): Thể hiện ý muốn tham gia, bắt chước hoặc đạt được điều gì đó.
Tính từ (cổ, ít dùng):
- Nhiều: Chỉ số lượng lớn, xuất hiện ở nhiều nơi hoặc nhiều lần.
Danh từ (cổ, ít dùng):
- Đầy tớ gái còn nhỏ: Người hầu gái trẻ tuổi trong các gia đình ngày xưa.
Trạng từ (thường đi kèm động từ):
- Một cách bắt chước, học theo (thường mang nghĩa không hay): Hành động làm theo người khác một cách máy móc, thiếu suy nghĩ.

Ví dụ sử dụng

Động từ (Yêu cầu):
- Em bé đang đòi mẹ. (Đứa trẻ đang yêu cầu tìm mẹ.)
- Công nhân đòi tăng lương. (Người lao động yêu cầu tăng tiền lương.)
Động từ (Yêu cầu trả lại/ thực hiện nghĩa vụ):
- Anh ấy đến đòi nợ. (Anh ta đến để yêu cầu trả khoản tiền đã vay.)
- Luật sư đòi bồi thường thiệt hại cho thân chủ. (Luật sư yêu cầu đối phương bồi thường tổn thất cho khách hàng của mình.)
Động từ (Gọi đến một cách bắt buộc):
- Toà án đòi bị cáo ra hầu toà. (Tòa án yêu cầu bị cáo phải có mặt tại phiên tòa.)
Động từ (Tỏ ý muốn làm theo):
- Đừng có đòi làm người lớn! (Đừng có tỏ ra muốn hành xử như người lớn!)
Tính từ (cổ):
- "Đòi phen nét vẽ câu thơ..." (Nhiều lần với nét vẽ câu thơ... - Truyện Kiều)
Trạng từ:
- Nó chỉ biết học đòi những thói hư tật xấu. (Nó chỉ biết bắt chước một cách máy móc những thói quen xấu.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Đòi hỏi": Yêu cầu cao, đặt ra những tiêu chuẩn, điều kiện cần phải đáp ứng. Từ này nhấn mạnh tính chất nghiêm túc và bắt buộc hơn "đòi" đơn thuần.
- Công việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. (Công việc này yêu cầu (một cách bắt buộc) sự kiên nhẫn và cẩn thận.)
"Đòi lại": Yêu cầu được trả lại thứ thuộc về mình.
- Cô ấy quyết tâm đòi lại công bằng cho mình. (Cô ấy quyết tâm yêu cầu được trả lại sự công bằng vốn thuộc về mình.)

Biến thể và từ gần giống

Yêu cầu (động từ): Đề nghị, yêu cầu một cách lịch sự hoặc chính thức. "Yêu cầu" thường trang trọng hơn "đòi".
Đề nghị (động từ): Đưa ra ý kiến, nguyện vọng để xem xét. Mang tính chất xây dựng và nhẹ nhàng hơn "đòi".
Đòi hỏi (động từ/danh từ): Như đã giải thích ở mục nâng cao.

Từ đồng nghĩa

Đối với nghĩa động từ: Yêu cầu, đề nghị, thỉnh cầu, yêu sách (mang tính quyết liệt, chính thức).
Đối với nghĩa tính từ (cổ): Nhiều, lắm, vô số.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

Học đòi: Bắt chước, làm theo (thường theo hướng tiêu cực).
- Trẻ con dễ học đòi hành vi từ phim ảnh. (Trẻ con dễ bắt chước hành vi từ các bộ phim.)
Theo đòi (cổ/văn chương): Theo đuổi, gắn bó với (sự nghiệp, học vấn).
- "Theo đòi bút nghiên" (Theo đuổi việc học hành, sách vở).

Thành ngữ liên quan

Đòi nợ thuê: Làm việc cho người khác để đòi nợ hộ, thường mang hàm ý tiêu cực về nghề nghiệp.
Đòi như đòi tội: Yêu cầu một cách gắt gao, khắt khe như thể đang buộc tội ai đó.

Một em bé đòi mẹ mua cho một quả bóng bay.

1 dt. Đầy tơ gái còn nhỏ: Gia đình sa sút, phải làm thân con đòi.
2 tt. Nhiều: Đòi chốn sơn lâm, mặt đã quen (NgBKhiêm); Đòi phen nét vẽ câu thơ, cung cầm trong nguyệt, nước cờ dưới hoa (K).
3 đgt. 1. Nói lên yêu cầu của mình: Trẻ đòi ăn 2. Yêu cầu người khác phải trả mình: Đòi bồi thường thiệt hại; Đòi nợ; Đòi sách đã cho mượn 3. Gọi đến một cách bắt buộc: Đòi ra toà; Sảnh đường mảng tiếng đòi ngay lên hầu (K) 4. Tỏ ý muốn làm gì: Cũng đòi học nói, nói không nên (HXHương). // trgt. Để bắt chước: Học đòi những thói xấu; Theo đòi bút nghiên.

Từ gần giống