ẩn

Thân thiện

Một ngôi nhà nhỏ ẩn dưới lùm cây xanh.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Giấu mình, lẩn tránh vào nơi kín đáo, khó thấy: Hành động làm cho bản thân hoặc vật thể trở nên khó nhận thấy, không lộ ra.
   • Sống ẩn dật, lánh đời: Từ bỏ đời sống xã hội náo nhiệt để sống một cuộc sống ẩn mình, yên tĩnh, xa cách.
   • (Văn chương, cổ) Đẩy mạnh, hất mạnh: Một động tác dùng lực đẩy nhanh và mạnh.

2. Danh từ:

   • (Toán học) Ẩn số: Ký hiệu hoặc giá trị chưa biết cần tìm trong một bài toán, phương trình.

3. Tính từ:

   • Tiềm ẩn, ngầm: Ở trạng thái tồn tại nhưng chưa bộc lộ ra bên ngoài, chưa hiện rõ.
   • (Ngôn ngữ) Hàm ẩn, ngụ ý: Ý nghĩa không được nói ra trực tiếp mà được hiểu ngầm theo ngữ cảnh.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (Giấu mình):
  • Mặt trăng ẩn sau những đám mây.
  • Con mèo ẩn mình trong bụi cây để rình chuột.
• Động từ (Sống ẩn dật):
  • Sau nhiều năm bon chen, ông ấy quyết định về quê ở ẩn.
  • Các bậc hiền triết xưa thường tìm nơi thanh vắng để ẩn cư.
• Động từ (Cổ, đẩy mạnh):
  • Ông lão ẩn cửa bước vào nhà.
• Danh từ (Toán học):
  • Phương trình này có một ẩn là x.
  • Giải bài toán tìm ẩn.
• Tính từ (Tiềm ẩn):
  • Đó là một mối nguy hiểm ẩn mà chúng ta chưa nhận thấy.
  • Trong con người anh ấy có một sức mạnh ẩn.
• Tính từ (Ngôn ngữ):
  • Câu nói của anh ấy mang ý ẩn, cần phải suy ngẫm.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Ẩn mình": Giấu mình đi, không để lộ tung tích hoặc hình dáng.
  • Nghệ sĩ tài hoa ấy thích ẩn mình sau những vai diễn, ít khi xuất hiện ngoài đời.
• "Ẩn cư": Sống ẩn dật, lánh đời ở một nơi yên tĩnh.
  • Khu vườn nhỏ là nơi ông cụ ẩn cư những năm cuối đời.
• "Ẩn dụ": (Thuật ngữ văn học) Một biện pháp tu từ dùng tên gọi, hình ảnh của sự vật/hiện tượng này để chỉ sự vật/hiện tượng khác dựa trên nét tương đồng.
  • "Người cha mái tóc bạc" là một ẩn dụ chỉ mặt trời.
• "Hàm ẩn": (Toán học, ngôn ngữ) Ở dạng ngầm, không được biểu thị một cách tường minh.
  • Phương trình hàm ẩn.

Biến thể và từ liên quan

• Ẩn hiện (động từ): Lúc ẩn, lúc hiện ra.
  • Bóng đèn thuyền ẩn hiện ngoài khơi.
• Ẩn sĩ (danh từ): Người sống ẩn dật, thường là người có học thức, đạo đức.
  • Truyền thuyết kể về các vị ẩn sĩ tu luyện trên núi cao.
• Ẩn ý (danh từ): Ý nghĩa được giấu kín bên trong lời nói, hành động.
  • Anh ta nói vậy là có ẩn ý gì chăng?
• Tiềm ẩn (tính từ): Tiềm tàng, ẩn chứa bên trong.
  • nguy cơ tiềm ẩn.

Từ đồng nghĩa

• Giấu, náu, trốn, lẩn (với nghĩa giấu mình).
• Lánh đời, ở ẩn, đi ở (với nghĩa sống ẩn dật).
• Đẩy, hất, xô (với nghĩa cổ).
• Tiềm tàng, ngầm (với nghĩa tính từ).

Từ trái nghĩa

• Hiện, lộ, phô bày (với nghĩa giấu mình).
• Nhập thế, tham gia (với nghĩa sống ẩn dật).
• Rõ ràng, tường minh (với nghĩa tiềm ẩn).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Ẩn tàng long hổ": (Thành ngữ gốc Hán) Chỉ nơi ẩn giấu những người tài giỏi, anh hùng.
• "Thâm sơn cùng cốc": Chỉ nơi sâu thẳm, hẻo lánh, thường là nơi người ta chọn để ẩn cư.

Học thuật

1. 1 đgt. Đẩy mạnh, nhanh một cái; ẩy: ẩn cửa bước vào.
2. 2 I. đgt. 1. Giấu mình kín đáo vào nơi khó thấy: Ngôi nhà ẩn dưới lùm cây Bóng người lúc ẩn lúc hiện. 2. Lánh đời về ở nơi vắng vẻ, ít người biết đến: từ quan về ở ẩn. II. dt. Cái chưa biết trong một bài toán, một phương trình.