giòn

Thân thiện

Bánh đa nướng giòn lắm.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Dễ vỡ, dễ gãy: Chỉ tính chất của vật liệu dễ bị vỡ, gãy thành mảnh khi chịu lực tác động.
   • Có âm thanh vang, gọn và rõ ràng khi vỡ hoặc khi phát ra: Chỉ âm thanh phát ra một cách sắc nét, ngắn gọn và dễ nghe.
   • Có cảm giác vỡ ra thành tiếng rõ rệt khi nhai: Chỉ tính chất của thức ăn khi cắn vào tạo ra âm thanh và cảm giác vỡ giòn.
   • (Cổ, ít dùng) Xinh đẹp, dễ thương, duyên dáng: Chỉ vẻ đẹp tươi tắn, hấp dẫn, thường dùng trong ca dao, tục ngữ.

2. Trạng từ:

   • Một cách vang và gọn: Dùng để bổ nghĩa cho động từ, miêu tả cách thức phát ra âm thanh sắc nét, rõ ràng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Chiếc bát sứ này rất giòn, cần cầm nhẹ tay. (Chỉ tính dễ vỡ)
  • Tiếng cười của trẻ thơ nghe thật giòn tan. (Chỉ âm thanh vang, rõ)
  • Bánh phồng tôm nướng lên ăn rất giòn. (Chỉ cảm giác khi nhai)
  • Ca dao có câu: "Cau già dao sắc lại non, Người già trang điểm lại giòn như xưa". (Chỉ vẻ đẹp duyên dáng)

• Trạng từ:

  • Pháo hoa nổ giòn trong đêm giao thừa.
  • Cô ấy cười giòn giã khi nghe tin vui.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Giòn tan": Nhấn mạnh tính chất giòn, thường dùng cho âm thanh hoặc cảm giác vỡ vụn hoàn toàn.
  • Tiếng vỗ tay vang lên giòn tan.
• "Giòn như bánh tráng": Thành ngữ so sánh, chỉ tính chất rất giòn, dễ vỡ.
  • Đồ gốm này giòn như bánh tráng, đừng làm rơi.

Biến thể và từ gần giòn

• Giòn giã (tính/trạng từ): Nhấn mạnh hơn tính chất vang, rõ và đều đặn của âm thanh (thường cho tiếng cười, tiếng vỗ tay).
  • Tiếng trống điểm giòn giã.
• Giòn lụn (tính từ, phương ngữ): Rất giòn, giòn đến mức dễ vỡ vụn.
• Ròn (phương ngữ Nam Bộ): Cách phát âm khác của "giòn", cùng nghĩa.

Từ đồng nghĩa

• Dễ vỡ, dễ gãy, dòn (phương ngữ), bở (đối với một số loại đất, bánh).
• Vang, sắc, thanh (đối với âm thanh).
• Cứng, xốp (đối với thức ăn, nhưng khác biệt về bản chất cảm giác).

Từ trái nghĩa

• Dai, dẻo, mềm (chỉ tính chất vật lý).
• Ọc ẹo, khàn đục (chỉ âm thanh).
• Nhũn, bở (chỉ thức ăn không tạo cảm giác giòn).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Ở nhà nhất mẹ nhì con, Ra đường lắm kẻ còn giòn hơn ta": (Ca dao) Ý nói ở ngoài xã hội còn nhiều người xinh đẹp, duyên dáng hơn mình.
• "Giòn như pháo rang": So sánh để chỉ tính chất rất giòn.

Học thuật

1. tt 1. Dễ vỡ, dễ gãy: Đồ sứ giòn lắm, phải cẩn thận 2. Nói vật gì khi nhai vỡ ra thành tiếng: Bánh đa nướng giòn lắm 3. Xinh đẹp, dễ thương: ở nhà nhất mẹ nhì con, ra đường lắm kẻ còn giòn hơn ta (cd); Cau già dao sắc lại non, người già trang điểm lại giòn như xưa (cd).
2. trgt Nói tiếng phát ra thành tiếng vang và gọn: Cười ; Pháo nổ giòn.