hàn

Thân thiện

Hai công nhân đang hàn hai ống thép trong xưởng.

Định nghĩa

1. Danh từ (khẩu ngữ):

   • Hàn lâm (gọi tắt): Chỉ người có học vấn cao, thường là học vị trong hệ thống khoa cử ngày xưa. Ví dụ: Ông hàn.

2. Động từ:

   • Nối liền các bộ phận kim loại bằng cách làm nóng chảy: Kỹ thuật dùng nhiệt độ cao để làm chảy kim loại, thường có thêm vật liệu bổ sung, để gắn kết các phần lại với nhau. Ví dụ: Hàn hai ống thép lại.
   • Làm cho liền kín lại chỗ bị hư hỏng: Sửa chữa vật dụng bị vỡ, nứt, thủng (như đồ sứ, kim loại mỏng) hoặc trám bít lỗ hổng. Ví dụ: Hàn nồi. Hàn con đê. Răng sâu phải hàn.

3. Tính từ:

   • Lạnh (ít dùng): Chỉ trạng thái nhiệt độ thấp.
   • Thuộc về thể trạng lạnh (theo Đông y): Chỉ tạng người hoặc chứng bệnh có biểu hiện sợ lạnh, chân tay lạnh, tiểu tiện nhiều, v.v. Ví dụ: Máu hàn. Chứng trúng hàn.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Cụ đồ trong làng được dân kính trọng gọi là cụ hàn.
• Động từ:
  • Thợ máy đang hàn khung xe bị gãy.
  • Chiếc bình sứ vỡ đã được hàn lại rất khéo.
  • Bạn nên đi hàn răng sớm để tránh đau nhức.
• Tính từ:
  • Người thể hàn nên hạn chế ăn đồ sống lạnh.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hàn thử": Một từ cổ, chỉ nhiệt kế hoặc vật đo độ lạnh nóng.
• "Hàn gắn": (Nghĩa mở rộng) Làm cho liền lại, xóa bỏ khoảng cách, thường dùng trong quan hệ tình cảm.
• "Hàn đới": (Địa lý) Chỉ vành đai khí hậu lạnh trên Trái Đất.

Biến thể và từ liên quan

• Hàn lâm: (Danh từ) Viện Hàn lâm; học vị cao, học rộng.
• Hàn the: (Danh từ) Tên một loại hóa chất (borax).
• Hàn xi: (Động từ) Một cách gọi khác của động tác hàn kim loại.
• Thợ hàn: (Danh từ) Người làm nghề hàn.
• Mối hàn: (Danh từ) Đường hoặc chỗ đã được hàn liền.

Từ đồng nghĩa & gần nghĩa

• Động từ (nghĩa nối kim loại): Gắn, nối, ghép.
• Động từ (nghĩa vá lại): Trám, vá, bịt, bít.
• Tính từ (nghĩa lạnh): Lạnh, giá (giá rét).
• Tính từ (Đông y): Hàn lương.

Từ trái nghĩa

• Tính từ (nghĩa nhiệt độ): Nhiệt, nóng, ấm.
• Tính từ (Đông y): Nhiệt (thể nhiệt).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Nói hàn nói nhiệt": Nói chuyện trên trời dưới đất, chuyện phiếm.
• "Hàn nho phong vị": Phong vị của nhà nho nghèo, chỉ cuộc sống thanh bần, giản dị của người trí thức.

Học thuật

1. 1 d. (kng.). Hàn lâm (gọi tắt). Ông hàn.
2. 2 đg. 1 Nối liền hai bộ phận kim loại với nhau bằng cách làm nóng chảy. Hàn hai ống thép lại. 2 Làm cho liền kín lại chỗ bị vỡ, bị nứt, thủng. Hàn nồi. Hàn con đê. Răng sâu phải hàn.
3. 3 t. 1 (id.). Lạnh. 2 (Cơ thể) ở tạng lạnh, biểu hiện: sợ rét, chân tay lạnh, tiểu tiện nhiều, v.v. (theo cách nói của đông y). Máu hàn. Chứng trúng hàn.