mái

Thân thiện

Mái nhà màu đỏ tươi che phủ ngôi nhà nhỏ.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Phần che phủ trên cùng của một công trình kiến trúc (nhà, đình, chùa...): Phần kết cấu bao phủ phía trên, có tác dụng che mưa, che nắng.
   • Phần mặt đất thoai thoải, có hình dáng tương tự mái nhà: Dùng để chỉ bề mặt dốc nghiêng của một công trình đất đá.
   • Phần tóc trên đầu: Cách gọi hình tượng để chỉ mái tóc.

2. Danh từ:

   • Dụng cụ bằng gỗ dùng để chèo thuyền: Một loại chèo, thường có một đầu tròn để cầm, đầu kia dẹt và rộng để tạo lực đẩy nước.

3. I. Tính từ:

   • Thuộc về giống cái (ở chim, gia cầm): Dùng để phân biệt với giống trống.
   • (Về màu da) Xanh xám, thiếu sức sống: Màu da trông ốm yếu, bệnh hoạn.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (phần che phủ):

  • Mái đình lợp ngói cổ kính.
  • Họ đang sửa lại mái nhà bị dột.
  • Con đê có mái thoai thoải.

• Danh từ (phần tóc):

  • Cô ấy có mái tóc dài đen mượt.

• Danh từ (dụng cụ chèo thuyền):

  • Người chèo đò khua mái nhẹ nhàng.

• Tính từ (giống cái):

  • Con chim mái đang ấp trứng.
  • Đàn vịt có một con trống và ba con mái.

• Tính từ (màu da):

  • Sau trận ốm, nước da anh ta trở nên xanh mái.

• Danh từ (con vật giống cái):

  • Bà nuôi một con mái để lấy trứng.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xuôi chèo mát mái": Thành ngữ chỉ sự thuận buồm xuôi gió, công việc suôn sẻ, dễ dàng.

  • Công việc kinh doanh năm nay xuôi chèo mát mái.

• "Mái ấm": Cách nói hình tượng, ẩn dụ chỉ ngôi nhà, gia đình có tình yêu thương, sự che chở.

  • Sau nhiều năm bôn ba, anh ấy khao khát có một mái ấm.

Biến thể và từ liên quan

• Mái che (danh từ): Vật hoặc kết cấu dùng để che nắng, che mưa tạm thời (như mái hiên, ô dù).
• Mái nhà (danh từ): Từ ghép chỉ cụ thể phần mái của ngôi nhà.
• Mái tóc (danh từ): Từ ghép chỉ phần tóc trên đầu.
• Mái đình (danh từ): Mái của ngôi đình.
• Gà mái (danh từ): Từ ghép chỉ con gà thuộc giống cái.

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Nóc (danh từ): Phần trên cùng, đỉnh của nhà (thường dùng trong một số ngữ cảnh cụ thể hoặc địa phương). Ví dụ: .
• Chèo (danh từ): Từ đồng nghĩa với mái khi chỉ dụng cụ chèo thuyền.
• Cái (tính từ): Từ đồng nghĩa khi chỉ giống cái của động vật nói chung (phạm vi rộng hơn mái).

Thành ngữ, Tục ngữ liên quan

• "Lợp mái nhà cho kín, chọn bạn đời cho kỹ": Khuyên nhủ về sự cẩn thận trong việc xây dựng gia đình.
• "Mái nhà dột, chủ nhà lo": Chỉ mối quan hệ trách nhiệm, người chủ phải lo toan cho ngôi nhà của mình.

Học thuật

1. 1 dt. 1. Phần che phủ trên cùng của ngôi nhà: mái ngói đỏ tươi nhà mái bằng. 2. Phần mặt đất thoai thoải của một vật, trông như mái nhà: mái đê. 3. Phần tóc trên đầu: mái tóc điểm bạc mái đầu xanh.
2. 2 dt. Dụng cụ dùng để bơi thuyền, bằng gỗ, một đầu tròn, một đầu dẹp và rộng bản: xuôi chèo mát mái.
3. 3 I. tt. (Chim, gà, vịt) thuộc giống cái; phân biệt với trống: chim mái gà mái. II. dt. Con gà mái: nuôi mấy mái đẻ làm thịt con mái đen.
4. 4 tt. (Nước da) xanh xám màu chì, trông ốm yếu, bệnh hoạn: Nước da xanh mái như người sốt rét.