mũi

Thân thiện

Một em bé chạm vào mũi của mình trong gương.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Bộ phận nhô cao ở giữa mặt người và động vật, là cơ quan khứu giác và hô hấp: Phần cơ thể dùng để ngửi và thở.
   • Chất lỏng tiết ra từ lỗ mũi: Dịch nhầy chảy ra từ mũi khi bị cảm hoặc viêm.
   • Chất nhầy trong phân khi bị bệnh kiết lỵ: Dịch nhầy lẫn trong phân.
   • Phần đầu nhọn, sắc của một vật: Phần nhọn nhất của một đồ vật.
   • Mỗi lần chích, đâm bằng vật nhọn: Một động tác dùng vật nhọn xuyên vào.
   • Dải đất nhọn nhô ra biển hoặc sông: Phần đất hình mũi nhọn tiến ra phía trước mặt nước.
   • Hướng tiến công chủ yếu của lực lượng quân sự: Mũi nhọn tấn công, hướng đột phá chính.
   • Phần phía trước của thuyền, tàu thủy: Đầu tàu, mũi tàu.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (Bộ phận cơ thể):
  • Anh ấy có chiếc mũi cao và thẳng.
  • Con chó đánh hơi bằng mũi rất giỏi.
• Danh từ (Chất tiết):
  • Trời lạnh, em bé bị sổ mũi.
• Danh từ (Phần nhọn của vật):
  • Cô ấy khâu vá bằng mũi kim nhỏ.
  • Mũi tên bay vút qua không trung.
• Danh từ (Dải đất):
  • Mũi Cà Mau là điểm cực Nam của Tổ quốc.
• Danh từ (Hướng tiến công):
  • Quân ta chia làm ba mũi tấn công vào thành.
• Danh từ (Phần trước tàu thuyền):
  • Thủy thủ đứng ở mũi tàu quan sát.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xỏ mũi": (nghĩa bóng) Bị người khác kiểm soát, điều khiển dễ dàng.
  • Hắn ta bị đối thủ xỏ mũi mà không hay biết.
• "Thò mũi vào": (nghĩa bóng) Can thiệp vào việc không phải của mình.
  • Đừng thò mũi vào chuyện gia đình người ta.
• "Nói giọng mũi": Nói với âm thanh phát ra nhiều từ khoang mũi.
  • Khi bị nghẹt mũi, anh ấy nói giọng mũi rất khó nghe.
• "Đánh hơi bằng mũi lính": (thành ngữ) Có khả năng phán đoán, dự đoán tình hình nhạy bén.
  • Ông giám đốc có cái mũi lính, luôn biết thị trường sắp biến động.

Biến thể và từ liên quan

• Mũi tên: Vật nhọn có cánh để bắn từ cung, nỏ; cũng dùng làm ký hiệu chỉ hướng.
• Mũi nhọn: (nghĩa bóng) Lĩnh vực, hướng ưu tiên phát triển hàng đầu.
  • Công nghệ thông tin là mũi nhọn của nền kinh tế.
• Mũi tiêm: Ống tiêm có kim nhọn để đưa thuốc vào cơ thể.
• Mũi đất: Từ đồng nghĩa với nghĩa "dải đất nhọn chìa ra biển".
• Mũi hếch / Mũi khoằm / Mũi tẹt: Các từ miêu tả hình dáng đặc trưng của mũi.

Từ đồng nghĩa

• Lỗ mũi: (cho bộ phận cơ thể) Chỉ phần lỗ, khoang của mũi.
• Mũi biển: (cho dải đất) Từ đồng nghĩa với "mũi đất".
• Đầu nhọn: (cho vật) Phần nhọn phía trước.
• Proue: (cho tàu thuyền, từ mượn tiếng Pháp) Mũi tàu.

Các cụm từ liên quan

• Chảy máu mũi: Hiện tượng máu chảy ra từ niêm mạc mũi.
• Viêm mũi: Bệnh lý viêm nhiễm ở vùng mũi.
• Ngửi mũi: Hành động đưa mũi lại gần để ngửi (thường dùng cho động vật).
• Khâu mũi: Một đường khâu, một mũi chỉ trong may vá.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Xỏ chân lỗ mũi": (tục ngữ) Chỉ sự xúc phạm, coi thường người khác một cách thậm tệ.
• "Lỗ mũi chưa sạch": (thành ngữ) Chỉ người còn non nớt, thiếu kinh nghiệm sống.
• "Mũi dại, lái chịu đòn": (tục ngữ) Người đứng đầu (như mũi tàu) phải chịu trách nhiệm chính.

Học thuật

1. 1 dt 1. Bộ phận nhô cao ở giữa mặt người và động vật, là cơ quan của khứu giác và hô hấp: Xỏ chân lỗ mũi (tng). 2. Chất lỏng tiết ra trong lỗ mũi: Xỉ mũi; Sổ mũi. 3. Chất nhầy trong phân người đi kiết: Đi ngoài ra mũi. 4. Đầu nhọn của một số vật: Mũi kim; Mũi gươm; Mũi giáo. 5. Mỗi lần chọc bằng đầu nhọn: Tiêm một mũi vào đùi. 6. Dải đất nhọn chìa ra biển: Mũi Cà-mau. 7. Hướng tiến công của bộ đội: Quân ta đã thọc một mũi vào đồn địch.
2. 2 dt Phía trước của tàu thuỷ, của thuyền: Đôi ta lên thác xuống ghềnh, em ra đứng mũi, để anh chịu sào (cd).