Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Bộ phận bằng kim loại, hình mỏ nhọn, có rãnh để dẫn mực, là phần tiếp xúc với giấy khi viết bằng bút máy: Đây là nghĩa gốc, chỉ một bộ phận cụ thể của cây bút.
   • Cách viết, phong cách sáng tác hoặc quan điểm của một tác giả: Nghĩa ẩn dụ, chỉ đặc trưng trong sáng tác văn chương, báo chí.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa gốc):

  • Ngòi bút máy này bị tắc, cần vệ sinh. (Phần kim loại đầu bút của cây bút máy này bị tắc, cần phải làm sạch.)
  • Chiếc bút cũ vẫn còn ngòi bút rất sắc. (Cây bút cũ vẫn có phần đầu viết bằng kim loại rất nhọn và tốt.)

• Danh từ (nghĩa ẩn dụ):

  • Ngòi bút của nhà văn ấy rất sắc sảo và châm biếm. (Cách viết/lối văn của nhà văn ấy rất sắc bén và châm biếm.)
  • Anh ấy dùng ngòi bút của mình để đấu tranh cho công lý. (Anh ấy dùng tài viết lách/quan điểm sáng tác của mình để đấu tranh cho công lý.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Ngòi bút sắt": Cách gọi cổ, chỉ ngòi bút máy làm bằng kim loại (thường là thép), phân biệt với bút lông.
• "Ngòi bút châm biếm": Chỉ lối viết hoặc tác giả có phong cách dùng lời lẽ sắc sảo, mỉa mai để phê phán.
  • Nhà báo đó nổi tiếng với ngòi bút châm biếm sắc bén.
• "Trau chuốt ngòi bút": Chỉ việc rèn luyện, hoàn thiện phong cách viết của mình.
  • Muốn viết hay, phải không ngừng trau chuốt ngòi bút.

Biến thể và từ gần giống

• Đầu bút: Từ gần nghĩa, thường dùng trong đời sống hơn, có thể chỉ phần ngòi hoặc cả phần bi (của bút bi).
• Bút: Từ tổng quát, chỉ toàn bộ công cụ viết.
• Viết (phương ngữ Nam Bộ): Từ đồng nghĩa với "bút".

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa gốc: Đầu bút, mũi bút.
• Nghĩa ẩn dụ: Văn phong, lối viết, cây bút (ví dụ: "một cây bút có tâm").

Các cụm từ liên quan

• Cầm ngòi bút: Hành động viết lách, sáng tác.
  • Ông ấy đã cầm ngòi bút suốt cả đời.
• Buông ngòi bút: Ngừng sáng tác, từ bỏ nghề viết.
  • Vì lý do sức khỏe, ông buông ngòi bút từ lâu.

Thành ngữ liên quan

• "Ngòi bút sắc hơn gươm đao": Thành ngữ nhấn mạnh sức mạnh của ngôn từ, tư tưởng trong viết lách có thể có tác động mạnh mẽ, lâu dài hơn cả vũ lực.
  • Nhà cách mạng dùng ngòi bút sắc hơn gươm đao để thức tỉnh quần chúng.
• "Lưỡi gươm và ngòi bút": Cụm từ thường dùng để chỉ hai phương thức đấu tranh: vũ trang và tư tưởng/văn hóa.

1. Thứ mỏ bằng kim loại, dùng để viết.