đà

Thân thiện

Một người thợ lăn một khúc gỗ tròn làm đà dưới một chiếc hòm lớn.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đoạn gỗ tròn hoặc vật tương tự đặt dưới vật nặng để di chuyển: Một thanh gỗ hoặc vật liệu hình trụ dùng làm con lăn, đặt bên dưới các vật nặng (như máy móc, kiện hàng) để đẩy đi dễ dàng hơn.
   • Sức mạnh ban đầu tạo ra xu hướng hoặc tốc độ cho một hoạt động, sự việc: Lực đẩy hoặc động lực ban đầu giúp một quá trình, hoạt động nào đó diễn ra thuận lợi và mạnh mẽ hơn.
   • Sức tiến lên, đà tiến: Sức mạnh duy trì sự chuyển động hoặc phát triển liên tục của một vật thể hay một quá trình.

2. Danh từ (chuyên ngành):

   • Bệ, ụ đóng tàu: Công trình hoặc kết cấu đặc biệt, thường là một mặt phẳng nghiêng, nơi đặt tàu thủy để đóng mới hoặc sửa chữa.

3. Tính từ (từ địa phương):

   • Màu nâu: Chỉ màu sắc giống như màu của đất, gỗ hoặc cà phê.

4. Trạng từ (biến âm cổ của "đã"):

   • Đã, rồi: Từ dùng để chỉ một hành động, sự việc đã hoàn thành trong quá khứ, thường gặp trong thơ ca hoặc ngôn ngữ cổ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (đoạn gỗ tròn):
  • Người ta dùng mấy khúc gỗ làm đà để lăn chiếc thùng lớn vào nhà kho.
• Danh từ (sức mạnh ban đầu, xu hướng):
  • Nền kinh tế đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ.
  • Sau cú nhảy đầu tiên, vận động viên giữ được đà lao về phía trước.
• Danh từ (bệ đóng tàu):
  • Con tàu mới được hạ thủy từ đà xuống sông.
• Tính từ (màu nâu):
  • Bà cụ mặc chiếc áo vải đà giản dị.
• Trạng từ (đã):
  • Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình. (Truyện Kiều)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Trên đà": Đang trong giai đoạn phát triển, tiến triển hoặc vận động với một xu hướng rõ rệt.
  • Công ty chúng tôi đang trên đà mở rộng thị trường sang châu Âu.
• "Mất đà": Mất đi sức tiến, động lực hoặc xu hướng phát triển đang có, có thể dẫn đến sự chững lại hoặc khó khăn.
  • Dự án bị mất đà sau khi nguồn vốn đầu tư bị cắt giảm.

Biến thể và từ liên quan

• Đà tiến (danh từ): Sức tiến lên mạnh mẽ, liên tục.
  • Đà tiến của đoàn quân không thể nào ngăn cản được.
• Điểm đà (danh từ): Trong thể thao (như nhảy xa, nhảy cao), chỉ vị trí hoặc bước cuối cùng để lấy đà trước khi thực hiện động tác chính.
• Lấy đà (động từ): Chuẩn bị, tạo ra sức bật hoặc động lực ban đầu cho một hành động.
  • Vận động viên lùi lại vài bước để lấy đà trước khi nhảy.

Từ đồng nghĩa

• Động lực (cho nghĩa "sức mạnh ban đầu"): Lực thúc đẩy hành động.
• Quán tính (cho nghĩa "sức tiến lên"): Xu hướng duy trì trạng thái chuyển động.
• Nâu (cho nghĩa tính từ): Màu nâu.
• Đã (cho nghĩa trạng từ): Đã hoàn thành.

Thành ngữ liên quan

• "Thuận đà xuôi mái": Thuận theo đà, theo chiều hướng đang có, mọi việc đều dễ dàng, suôn sẻ.
  • Công việc làm ăn thuận đà xuôi mái, không gặp trở ngại gì.

Học thuật

1. 1 dt. 1. Đoạn gỗ tròn đặt dưới một vật nặng để chuyển vật ấy đi được dễ: Phải đặt đà mới đưa bộ máy này đi được 2. Sức mạnh đầu tiên nhằm đẩy mạnh hoạt động: Nền kinh tế xã hội đang trên đà phát triển (TrVGiàu) 3. Sức tiến lên: Mất đà, đâm loạng choạng (Tô-hoài).
2. 2 dt. Nơi đặt tàu thuỷ khi đang đóng hay đang sửa chữa: Cho tàu thuỷ từ đà ra sông.
3. 3 tt. Từ địa phương chỉ màu nâu: Sư bà mặc quần áo đà.
4. 4 trgt. Biến âm của đã: Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình (K); Phong trần lắm lúc kể đà gian nguy (QSDC); Phận liễu sao đà nảy nét ngang (HXHương).