đờ

Thân thiện

Trời lạnh quá, anh ấy đờ cả người lại.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Ở trạng thái không thể cử động, tê cứng, mất cảm giác: Chỉ sự tê liệt hoặc cứng đờ của cơ thể hoặc bộ phận cơ thể do tác động bên ngoài như lạnh, sốc, hoặc chất kích thích.
   • Ở trạng thái không phản ứng, không chuyển động, thiếu sinh khí: Chỉ sự trơ ra, không còn linh hoạt, như mắt nhìn vô hồn, khuôn mặt vô cảm.

2. Trạng từ:

   • Một cách cứng đờ, không cử động: Dùng để bổ nghĩa cho động từ, miêu tả cách thức của hành động dẫn đến hoặc biểu hiện trạng thái "đờ".

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Trời giá rét khiến tay chân tôi *đờ hết lại.* (Tính từ, miêu tả trạng thái tê cứng của tay chân.)
  • Nghe tin dữ, mặt anh ta *đờ ra, không nói được lời nào.* (Tính từ, miêu tả trạng thái sốc, mất phản ứng của khuôn mặt.)
  • Đôi mắt con mèo nhìn *đờ đờ về phía xa.* (Tính từ lặp, miêu tả ánh mắt vô hồn.)

• Trạng từ:

  • Nó ngồi *đờ ra đó cả buổi chiều.* (Trạng từ bổ nghĩa cho động từ "ngồi", miêu tả cách ngồi bất động, trơ ra.)
  • Cậu bé nhìn *đờ người trước màn hình máy tính.* (Trạng từ bổ nghĩa cho động từ "nhìn", miêu tả cách nhìn chằm chằm, mất tập trung.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đờ đẫn": (Tính từ) Ở trạng thái trơ ra, ngây ngô, thiếu sự linh hoạt, lanh lợi thường thấy. Thường dùng để miêu tả thần thái, biểu cảm.
  • Sau cơn sốt, đứa trẻ trông hơi đờ đẫn.
• "Đờ người" / "Đờ ra": (Cụm động từ) Chỉ trạng thái bị choáng váng, sốc đến mức không cử động hoặc không phản ứng được ngay lập tức.
  • Nghe tin công ty phá sản, ông chủ đờ người lại.
• "Mặt đờ": (Cụm danh từ) Khuôn mặt với biểu cảm trống rỗng, vô hồn, không cảm xúc.
  • Anh ta có khuôn mặt đờ khó đoán.

Biến thể và từ gần giờng

• Đờ đẫn (tính từ): Ngơ ngác, trông có vẻ thiếu sinh khí, kém linh hoạt.
• Cứng đờ (tính từ): Cứng lại và không cử động được, thường do lạnh hoặc sợ hãi.
• Tê đờ (tính từ): Vừa tê buốt vừa cứng đờ, mất cảm giác.
• Ngây đờ (tính từ): Ngây ra, đờ đẫn (thường do bất ngờ, ngạc nhiên).

Từ đồng nghĩa

• Tê liệt: Mất khả năng cử động.
• Cứng đờ: Cứng lại và đơ ra.
• Trơ ra: Ở trạng thái không phản ứng, vô cảm.
• Ngây ngô: Có vẻ khờ khạo, thiếu sự tinh nhanh (một phần nghĩa của "đờ đẫn").

Từ trái nghĩa

• Linh hoạt: Cử động nhanh nhẹn, dễ dàng.
• Sinh động: Tràn đầy sức sống, hoạt bát.
• Nhanh nhẹn: Cử động nhanh và hoạt bát.
• Tỉnh táo: Có ý thức và phản ứng rõ ràng.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Chết đờ: (Thành ngữ) Chỉ trạng thái sợ hãi, sốc đến mức tưởng như chết đi. Cũng có thể dùng để nhấn mạnh sự ngạc nhiên tột độ.
  • Nghe tiếng nổ, nó chết đờ cả người.
• Đờ như phỗng: (Thành ngữ, so sánh) Cứng đờ, bất động như bức tượng (phỗng). Nhấn mạnh sự bất động hoàn toàn.
  • Đứng dưới mưa rét, nó đờ như phỗng.

Học thuật

1. tt. trgt. 1. Không thể cử động; Như cứng ra: Rét quá, đờ cả người; Ngồi đờ ra 2. Không chuyển động: Say thuốc lào, mắt đờ ra.