Định nghĩa

1. Động từ:

   • Đọng lại, tích tụ, không lưu thông: Chỉ trạng thái chất lỏng hoặc vật chất bị tắc nghẽn, không thể chảy đi hoặc lưu thông được.
   • Trào lên, dâng lên (cảm xúc): Dùng để diễn tả cảm xúc mạnh mẽ bị dồn nén và trào lên.

2. Thán từ:

   • Từ dùng để từ chối, phản đối hoặc tỏ ý không bằng lòng: Một tiếng đệm ngắn, thường dùng trong khẩu ngữ để biểu thị thái độ cự tuyệt, không đồng ý.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Nước mưa ứ lại trong các vũng lầy. (Chất lỏng đọng lại)
  • Hàng hóa ứ đọng trong kho vì không tiêu thụ được. (Vật chất tích tụ)
  • Nỗi nghẹn ngào ứ lên trong cổ họng. (Cảm xúc trào dâng)

• Thán từ:

  • "Con ăn thêm miếng nữa đi!" - "Ứ, con no rồi!" (Từ chối lời đề nghị)
  • "Ứ, tôi không làm thế đâu!" (Phản đối, cự tuyệt)

Các cách sử dụng nâng cao

• "ứ hự": Cụm thán từ thể hiện sự bực tức, khó chịu, gắng sức hoặc không hài lòng.
  • Nghe đề nghị vô lý, anh ta chỉ biết thở dài "ứ hự".
• "ứa" (biến thể gần): Động từ chỉ nước mắt, máu, mồ hôi... rỉ ra, ứa ra.
  • Nước mắt ứa ra khi cô nghe tin buồn.

Biến thể và từ gần giống

• Ứ đọng (động từ): Tích tụ lại, đọng lại không lưu thông (nhấn mạnh trạng thái kéo dài).
  • Tình trạng ứ đọng rác thải gây ô nhiễm môi trường.
• Ứ tắc (động từ/tính từ): Bị tắc nghẽn hoàn toàn, không thông.
  • Đường ống nước bị ứ tắc.
• Ứ huyết (danh từ, y học): Tình trạng máu bị ứ trệ, không lưu thông.

Từ đồng nghĩa

• Động từ (nghĩa đọng lại): Đọng, tích tụ, tù đọng, trì trệ.
• Thán từ (nghĩa từ chối): Không, hông, đâu có, làm gì có.

Các cụm từ liên quan

• Ứ nước: Tình trạng nước bị đọng lại, không thoát được.
  • Sân sau nhà bị ứ nước mỗi khi mưa lớn.
• Ứ máu: (Y học) Tình trạng máu bị ứ đọng, không lưu thông tại một bộ phận.
  • Vết bầm tím là do ứ máu dưới da.

Thành ngữ liên quan

• Ứ gan, ứ mật (thành ngữ y học): Chỉ tình trạng chức năng gan, mật bị trì trệ, không thông suốt.
  • Ăn uống khó tiêu, bác sĩ chẩn đoán có thể bị ứ gan, ứ mật.
• Nghẹn ứ trong lòng: Diễn tả cảm xúc đau buồn, xúc động bị dồn nén đến mức nghẹn lại, không nói nên lời.
  • Nghe câu chuyện của bà, tôi cảm thấy một nỗi buồn nghẹn ứ trong lòng.

1. 1 đgt Đọng lại nhiều: Nước mưa ứ trong rãnh; Hàng ứ trong kho.
2. 2 tht Từ tỏ ý không bằng lòng: Mai anh về quê thay em nhé! - ứ, mai anh bận việc rồi.