Định nghĩa

1. Động từ:
   • Chờ sẵn, đợi sẵn ở một vị trí để làm việc gì đó: Hành động chờ đợi một cách chủ động, thường với sự tập trung và mong muốn hành động ngay khi có cơ hội.
   • Sắp sửa, suýt nữa thì xảy ra (một việc không mong muốn): Diễn tả trạng thái đã ở ngưỡng cửa của một sự việc, chỉ cần một tác động nhỏ là sẽ xảy ra, thường là sự việc tiêu cực.
   • Ăn uống, sinh sống nhờ vào người khác một cách không chính đáng: Sống dựa dẫm, lợi dụng sự ăn uống, chi tiêu của người khác.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa chờ sẵn:

  • Nó ngồi chực ở cổng từ sáng để đợi bác đưa thư.
  • Đám trẻ con chực sẵn bên mâm cỗ, chỉ chờ hiệu lệnh là xông vào ăn.

• Nghĩa sắp sửa xảy ra:

  • Chiếc xe đạp cũ kỹ ấy đi chỉ chực đổ.
  • Cơn giận trong lòng anh ấy như chỉ chực bùng nổ.

• Nghĩa sống nhờ, ăn nhờ:

  • Hắn ta cả tháng nay cứ đến giờ cơm là sang ăn chực nhà tôi.
  • Làm người phải có chí tự lập, đừng suốt ngày tính chuyện ăn chực ở đời.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ăn chực nằm chờ": Thành ngữ chỉ việc chờ đợi lâu dài, kiên nhẫn tại chỗ để đạt được mục đích.

  • Muốn gặp được ông giám đốc bận rộn ấy, phải có tinh thần ăn chực nằm chờ.

• "chực chờ": Từ ghép nhấn mạnh sự chờ đợi mong ngóng, thường dùng trong văn chương.

  • Người vợ trẻ chực chờ tin chồng nơi biên ải.

Biến thể và từ gần giống

• Chờ: Có nghĩa rộng hơn, chỉ hành động đợi nói chung, không nhất thiết phải ở trạng thái "sẵn sàng" cao độ như "chực".
• Rình: Nhấn mạnh việc chờ đợi một cách lén lút, có chủ đích.
• Ghẹ (phương ngữ, chủ yếu miền Nam): Có nghĩa tương tự "chực" ở cả hai nghĩa chờ sẵn và sắp xảy ra.

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa chờ sẵn: Chờ đợi, rình, canh, phục.
• Nghĩa sắp xảy ra: Suýt, gần, sắp, hầu như.
• Nghĩa ăn nhờ: Ăn bám, ăn nhờ ở đậu, ký sinh.

Các cụm từ liên quan

• Chực bữa: Chờ đến bữa ăn để được ăn nhờ.
  • Đứa bé hàng xóm hay sang chực bữa.
• Chực sẵn: Nhấn mạnh trạng thái đã sẵn sàng, đợi chờ từ trước.
  • Mọi kế hoạch đã chực sẵn, chỉ chờ lệnh là thi hành.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Ăn chực đòi bánh chưng: Chỉ những kẻ được người khác giúp đỡ, nuôi nấng nhưng còn đòi hỏi, yêu sách thêm.
• Người làm không bực bằng người chực mâm cơm: Ý nói người chờ ăn (ăn chực) thường sốt ruột, khó chịu và gây phiền hơn cả người đang làm việc.

1. đgt. 1. Chờ sẵn để làm việc nào đó: ngồi chực ở thềm chờ bà chủ Người làm không bực bằng người chực mâm cơm (tng.) ăn chực nằm chờ (tng.). 2. Đã ở vào tình thế khó cưỡng chỉ cần thêm điều kiện khách quan nhỏ là xảy ra: mới ốm dậy đi chỉ chực ngã Sóng to chỉ chực nhấn chìm con thuyền. 3. Nhờ vào phần ăn uống của người khác: ăn chực đòi bánh chưng (tng.) bú chực cô hàng xóm.