cúng

Thân thiện

Một người đặt mâm cơm cúng lên bàn thờ gia tiên.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Dâng lễ vật lên thần thánh, tổ tiên hoặc linh hồn người đã khuất: Hành động thể hiện sự tôn kính, biết ơn hoặc cầu nguyện theo tín ngưỡng, phong tục truyền thống.
   • Đóng góp tiền, của cải cho một tổ chức (thường là tôn giáo): Hành động quyên tặng với mục đích làm việc thiện, việc phúc đức.
   • (Khẩu ngữ) Làm mất tiền của một cách vô ích, không thu lại được gì: Dùng để chỉ việc tiêu tốn tiền bạc vào những thứ vô bổ, không mang lại lợi ích.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa tín ngưỡng):
  • Gia đình tôi thường cúng ông bà vào ngày rằm và mùng một.
  • Mâm ngũ quả được bày biện đẹp mắt để cúng trời đất.
• Động từ (nghĩa đóng góp):
  • Cụ già đã cúng một mảnh vườn cho ngôi chùa làng.
• Động từ (nghĩa khẩu ngữ):
  • Anh ta cúng hết tiền tiết kiệm vào cờ bạc chỉ trong một đêm.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Cúng giỗ": Lễ nghi cúng tổ tiên, người đã khuất vào ngày kỵ (ngày mất) của họ.
  • Ngày mai là ngày giỗ ông nội, cả nhà đang chuẩn bị để cúng giỗ.
• "Cúng sao giải hạn": Một nghi lễ cầu cúng với mong muốn hóa giải những điều xui xẻo, rủi ro theo quan niệm dân gian.
  • Bà cụ đi chùa để cúng sao giải hạn cho đứa cháu.

Biến thể và từ liên quan

• Cúng bái (động từ): Chỉ chung các hành động nghi lễ dâng cúng, thường mang sắc thái trang trọng hoặc có phần mê tín.
  • Việc cúng bái cần được thực hiện với lòng thành kính.
• Đồ cúng (danh từ): Những lễ vật được dùng để cúng, như hoa quả, thức ăn, vàng mã.
  • Mâm đồ cúng được sắp xếp rất tươm tất.
• Cung cấp (động từ): Cung ứng, đưa cho ai cái cần dùng. (Từ gần âm nhưng khác nghĩa, cần phân biệt).

Từ đồng nghĩa

• Dâng (nghĩa 1): Dâng lên, hiến lên một cách tôn kính.
• Hiến (nghĩa 2): Tự nguyện cho, dâng nộp (thường cho mục đích chung).
• Quyên (nghĩa 2): Cho tiền của để giúp đỡ, ủng hộ.
• Vung phí / Vung tay quá trán (nghĩa 3): Tiêu xài hoang phí, không kiểm soát.

Các cụm từ liên quan

• Cúng cơm: Nghi thức cúng bằng cơm (và thức ăn) cho người đã khuất, thường diễn ra hàng ngày hoặc vào dịp giỗ.
  • Sau khi an táng, gia đình thực hiện nghi lễ cúng cơm cho người mất.
• Cúng đất: Lễ cúng thần Thổ địa trước khi khởi công xây dựng nhà cửa.
  • Theo phong tục, trước khi đào móng phải làm lễ cúng đất.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Có thờ có thiêng, có kiêng có lành: Thể hiện quan niệm nếu thành tâm thờ cúng, kiêng kỵ thì sẽ được phù hộ, bình an. (Liên quan mật thiết đến hành động cúng).
• Tiền mất tật mang: (Ám chỉ nghĩa 3 của cúng) Mất tiền mà vẫn mang họa vào thân.

Học thuật

1. đg. 1 Dâng lễ vật lên thần thánh hoặc linh hồn người chết, theo tín ngưỡng hoặc theo phong tục cổ truyền. Cúng ông bà, tổ tiên. Mâm cơm cúng. 2 Đóng góp tiền của cho một tổ chức, thường là tôn giáo, để làm việc nghĩa, việc phúc đức. Cúng ruộng cho nhà chùa. 3 (kng.). Làm mất tiền của vào tay người khác một cách vô ích. Có bao nhiêu tiền cúng hết vào sòng bạc.