còng

Thân thiện

Một con còng đang bò trên bãi cát ven biển.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Một loài động vật giáp xác nhỏ, giống cua: Là loài vật nhỏ, có càng đỏ, cuống mắt dài, thường sống ở vùng bãi biển hoặc nước lợ.
   • Vòng kim loại dùng để khóa tay, chân: Dụng cụ hình vòng (như số 8) dùng để trói, khóa tay hoặc chân của người bị bắt, tù nhân.

2. Động từ:

   • Khóa tay hoặc chân bằng còng: Hành động dùng chiếc còng để trói buộc tay hoặc chân của ai đó.

3. Tính từ:

   • Cong xuống, không thẳng: Dùng để mô tả trạng thái cong, gập xuống (thường là phần lưng), không thể đứng thẳng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (động vật):

  • Trên bãi biển, lũ trẻ thích đuổi bắt những con còng.
  • Cua với còng cũng dòng nhà nó. (Thành ngữ)

• Danh từ (dụng cụ):

  • Cảnh sát dùng còng số tám để khóa tay tên trộm.
  • Hắn bị xích bằng một chiếc còng vào chân giường.

• Động từ:

  • Công an đã còng tay hai đối tượng lại ngay tại hiện trường.
  • Tên cướp bị còng chân để hạn chế di chuyển.

• Tính từ:

  • Bà cụ còng lưng hì hục gánh hàng rong.
  • Làm việc nặng nhọc nhiều năm khiến lưng anh ấy bị còng.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Còng lưng": Làm việc vất vả, cật lực đến mức lưng như bị cong xuống.
  • Ông ấy còng lưng cả đời nuôi mấy đứa con ăn học.
• "Cứng còng": Rất cứng, khó uốn (thường nói về tay chân bị lạnh hoặc sau khi chết).
  • Trời rét khiến các ngón tay tôi cứng còng lại.

Biến thể và từ gần giống

• Còng còng (tính từ): Hơi cong, ở trạng thái cong.
  • Chiếc đinh bị uốn còng còng.
• Còng queo (tính từ): Cong và xoắn lại một cách khó coi.
  • Cây non bị gió bão làm còng queo.

Từ đồng nghĩa

• (Danh từ - động vật): cáy (một loài giống cua, còng).
• (Danh từ - dụng cụ): khoá tay, xiềng xích, gông cùm.
• (Động từ): trói, khoá, xiềng.
• (Tính từ): cong, gù, khom.

Các cụm từ liên quan

• Bắt còng: Hành động bắt loài còng ở bãi biển.
  • Trẻ con trong làng thường ra bãi bồi bắt còng về nấu canh.
• Đeo còng: Bị áp dụng hình thức khóa tay/chân bằng còng.
  • Bị cáo bị đeo còng khi ra toà.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Cua với còng cũng dòng nhà nó: Chỉ những người cùng một loại, một giuộc xấu như nhau.
• Thằng còng làm cho thằng ngay ăn: Kẻ gian xảo, lươn lẹo thường khiến người ngay thẳng phải chịu thiệt.

Học thuật

1. 1 dt. Động vật nhỏ trông giống cua, cuống mắt rất dài, hai càng đỏ, sống ở bãi biển: Đói thì bắt cáy bắt còng, Thờ chồng vẹn đạo tam tòng là hơn (cd.) Cua với còng cũng dòng nhà nó (tng.).
2. 2 I. dt. Vòng sắt để khoá tay hoặc chân người bị bắt, bị tù: còng số tám cho tay vào còng II. đgt. Khoá tay hoặc chân bằng chiếc còng: Hắn bị còng tay lại.
3. 3 tt. (Lưng) cong xuống, không đứng thẳng được: Bà cụ lưng còng làm còng lưng vẫn không đủ ăn Thằng còng làm cho thằng ngay ăn (tng.).