Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Thời điểm thuận lợi, cơ hội: Chỉ một khoảnh khắc hoặc thời gian phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện một việc gì đó.
   • Thời gian gắn liền với một sự kiện, lễ kỷ niệm: Chỉ một khoảng thời gian cụ thể, thường là lặp lại, liên quan đến một sự việc đặc biệt.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Anh ấy đang chờ dịp thuận lợi để đầu tư. (Anh ấy đang chờ thời cơ thuận lợi để đầu tư.)
  • Nhân dịp năm mới, chúng tôi xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất. (Nhân thời điểm năm mới, chúng tôi xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất.)
  • Vào dịp lễ Quốc khánh, đường phố trang hoàng rực rỡ. (Vào thời gian lễ Quốc khánh, đường phố trang hoàng rực rỡ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "gặp dịp": gặp được cơ hội, thời cơ thuận lợi.
  • Nó khoác lác gặp dịp. (Nó nói khoác khi gặp được cơ hội.)
• "thừa dịp": lợi dụng ngay cơ hội, thời cơ.
  • Thừa dịp đối phương sơ hở, ta tấn công. (Lợi dụng ngay lúc đối phương sơ hở, ta tấn công.)
• "lỡ dịp": bỏ lỡ, mất đi cơ hội.
  • Tiếc quá, tôi đã lỡ dịp gặp mặt ông ấy. (Tiếc quá, tôi đã bỏ lỡ cơ hội gặp mặt ông ấy.)
• "nhân dịp": nhân thể, nhân tiện (thường dùng để mở đầu cho một hành động nhân một sự kiện nào đó).
  • Nhân dịp sinh nhật, tôi mời mọi người đến dự tiệc. (Nhân tiện sinh nhật, tôi mời mọi người đến dự tiệc.)

Biến thể và từ gần giống

• Nhịp (danh từ): (phương ngữ, nghĩa cổ) Cách phát âm khác của "dịp" trong một số ngữ cảnh, chỉ nhịp điệu, sự đều đặn.
  • Dịp đàn (có thể hiểu là nhịp đàn).
• Cơ hội (danh từ): Từ đồng nghĩa, chỉ điều kiện, hoàn cảnh thuận lợi.
• Thời cơ (danh từ): Từ đồng nghĩa, chỉ thời điểm thích hợp để hành động.

Từ đồng nghĩa

• Cơ hội: Thời điểm hoặc tình huống thuận tiện để làm điều gì.
• Thời cơ: Thời điểm tốt nhất để tiến hành một việc, thường mang tính quyết định.
• Lúc: Khoảng thời gian ngắn (nhưng ít nhấn mạnh tính thuận lợi như "dịp").

Các cụm từ liên quan

• Dịp may: Cơ hội tốt, vận may.
  • Đây là một dịp may hiếm có. (Đây là một cơ hội tốt hiếm có.)
• Dịp Tết: Thời gian xung quanh ngày Tết Nguyên đán.
  • Dịp Tết, mọi người sum họp gia đình. (Thời gian Tết, mọi người sum họp gia đình.)
• Đúng dịp: Vừa kịp lúc, vừa đúng thời điểm.
  • Anh đến đúng dịp quá! (Anh đến vừa đúng lúc quá!)

Thành ngữ liên quan

• "Nói khoác gặp dịp" (Thành ngữ): Chỉ những kẻ hay nói khoác, khi gặp cơ hội là lại càng khoác lác thêm.
• "Thừa dịp, dử vào tròng, vào xiếc": (Trích thơ Tú Mỡ) Lợi dụng cơ hội để lừa gạt, dẫn dắt người khác vào bẫy.

1. 1 dt. 1. Lúc thuận lợi cho việc gì: Nói khoác gặp dịp (tng); Thừa dịp, dử vào tròng, vào xiếc (Tú-mỡ) 2. Thời gian gắn với sự việc: Nhân dịp trung thu, tặng quà cho các cháu; Vào dịp nguyên đán, sẽ về quê.
2. 2 dt. (cn. nhịp) 1. Nói các âm thanh mạnh và nối tiếp nhau đều đặn: Dịp đàn; Đánh dịp 2. Nói các hoạt động nối tiếp nhau đều đặn: Dịp múa.
3. dt. x. Dịp cầu: Cầu bao nhiêu dịp, em sầu bấy nhiều (cd).