Định nghĩa

1. Động từ:

   • Dùng, sử dụng: Hành động đưa một người, một vật hay một phương pháp vào phục vụ cho một mục đích cụ thể nào đó.
   • Vận dụng, áp dụng: Đưa kiến thức, nguyên tắc hoặc kỹ năng vào thực tế để giải quyết vấn đề.

2. Yếu tố cấu tạo từ (Hán Việt):

   • Dụng thường xuất hiện như một thành tố Hán Việt trong nhiều từ ghép, mang ý nghĩa liên quan đến việc sử dụng, công dụng, hoặc sự cần thiết.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nhà bác học ấy biết dụng người rất tài. (Vị học giả đó biết sử dụng người rất tài giỏi.)
  • Muốn giải được bài toán này, em phải dụng đến công thức nâng cao. (Muốn giải được bài toán này, em phải vận dụng đến công thức nâng cao.)
• Trong từ ghép (minh họa nghĩa gốc):
  • Ông ấy có tài dụng binh như thần. (Ông ấy có tài sử dụng binh lính như thần.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Dụng tâm": Có chủ ý, cố ý (thường hàm ý không tốt).
  • Lời nói ấy rõ ràng là có dụng tâm. (Lời nói ấy rõ ràng là có chủ ý.)
• "Dụng võ": Dùng đến võ lực, biểu diễn võ thuật.
  • Trong hoàn cảnh đó, anh ta đành phải dụng võ. (Trong hoàn cảnh đó, anh ta đành phải dùng đến võ lực.)
• "Dụng công": Dốc sức, chuyên tâm vào việc gì.
  • Chỉ cần bạn dụng công học tập, ắt sẽ thành công. (Chỉ cần bạn chuyên tâm học tập, ắt sẽ thành công.)

Biến thể và từ liên quan

• Sử dụng (động từ): Dùng, khai thác công dụng. (Từ thuần Việt phổ biến hơn, đồng nghĩa với "dụng").
• Vận dụng (động từ): Áp dụng linh hoạt kiến thức, nguyên tắc vào thực tế.
• Ứng dụng (động từ/danh từ): Áp dụng khoa học, kỹ thuật vào đời sống; phần mềm máy tính.
• Công dụng (danh từ): Tác dụng, ích lợi cụ thể của một vật.
• Hữu dụng (tính từ): Có ích, có thể dùng được.
• Vô dụng (tính từ): Không có tác dụng, không dùng được vào việc gì.

Từ đồng nghĩa

• Dùng: Sử dụng (từ thuần Việt, phổ biến nhất).
• Sử dụng: Dùng (mang sắc thái trang trọng hơn).
• Vận dụng: Áp dụng một cách linh hoạt, sáng tạo.
• Lợi dụng: Tận dụng (thường với mục đích cá nhân, có thể mang nghĩa xấu).

Các cụm từ liên quan

• Lạm dụng: Dùng quá mức hoặc sai mục đích.
  • Lạm dụng quyền hành là sai trái.
• Tận dụng: Sử dụng triệt để, hết mức có thể.
  • Chúng ta nên tận dụng thời gian rảnh để học thêm.
• Cạm dụng (từ cổ, ít dùng): Lạm dụng, dùng sai.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Dụng nhân như dụng mộc": (Dùng người như dùng gỗ) - Ý nói cần biết điểm mạnh, điểm yếu của mỗi người để sử dụng đúng chỗ, đúng việc.
• "Tri nhân tri diện bất tri tâm" (thường đi kèm với "dụng nhân"): (Biết người biết mặt không biết lòng) - Nhấn mạnh sự khó khăn trong việc thấu hiểu con người để sử dụng cho đúng.

1. đgt., id. Dùng: phép dụng binh của Trần Hưng Đạọ