giáo

Thân thiện

Một người lính cầm giáo đứng canh gác.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Vũ khí thô sơ bằng sắt, có mũi nhọn và cán dài, dùng để đâm: Một loại binh khí cổ truyền.
   • Giàn bằng tre hoặc sắt thép, bắc cao để công nhân xây dựng đứng làm việc: Công cụ hỗ trợ trong thi công.
   • Giáo viên (cách nói tắt): Người làm nghề dạy học.
   • Đạo Thiên Chúa (cách nói tắt của "Thiên chúa giáo"): Một tôn giáo.

2. Động từ:

   • Tuyên bố, nói ra điều gì đó trước đám đông trước khi bắt đầu làm một việc: Hành động công khai ý định.
   • Ngào, nhào cho chất bột trở nên quánh, dẻo lại: Một thao tác trong chế biến thực phẩm.
   • Trộn cơm nhão hoặc hồ vào sợi bông rồi vò kỹ cho thấm đều: Một công đoạn trong nghề dệt vải thủ công.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong bảo tàng có trưng bày nhiều loại giáo cổ. (Vũ khí)
  • Thợ xây đang leo lên giáo để xây phần tường trên cao. (Giàn thi công)
  • Các em học sinh rất quý mến thầy giáo chủ nhiệm. (Giáo viên)
  • Ông ấy theo đạo giáo từ nhỏ. (Đạo Thiên Chúa)

• Động từ:

  • Trước khi khởi hành, anh ấy giáo lên rằng sẽ đi ba ngày. (Tuyên bố)
  • Muốn bột mì dẻo thì phải giáo thật kỹ. (Ngào bột)
  • Người thợ phải giáo sợi bông với hồ cho thật đều tay. (Trộn hồ vào sợi)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Giáo mác": Chỉ chung các loại vũ khí thô sơ thời xưa.

  • Thời loạn lạc, trai tráng trong làng đều tập luyện giáo mác.

• "Giáo đầu": Lời nói mở đầu, dẫn dắt vào câu chuyện chính.

  • Sau một hồi giáo đầu, ông chủ tọa mới đi vào nội dung chính của cuộc họp.

Biến thể và từ liên quan

• Giáo viên (dt): Người dạy học trong các cơ sở giáo dục.
• Giáo dục (đgt/dt): Quá trình dạy dỗ, đào tạo con người.
• Giáo án (dt): Kế hoạch, tài liệu để giảng dạy một bài học.
• Giáo đường (dt): Nhà thờ của đạo Thiên Chúa.
• Giáo sư (dt): Học hàm, chức danh cao trong giảng dạy đại học và nghiên cứu.

Từ đồng nghĩa

• Thương (dt): Một loại vũ khí dài tương tự giáo.
• Giàn giáo (dt): Cùng nghĩa với "giáo" (danh từ, nghĩa 2).
• Thầy/Cô giáo (dt): Cùng nghĩa với "giáo" (danh từ, nghĩa 3).
• Đạo (dt): Có thể dùng thay cho "giáo" (danh từ, nghĩa 4) trong một số ngữ cảnh.
• Tuyên bố (đgt): Gần nghĩa với "giáo" (động từ, nghĩa 1).
• Nhào/Trộn (đgt): Gần nghĩa với "giáo" (động từ, nghĩa 2 và 3).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Gươm ngắn giáo dài: Thành ngữ chỉ tình thế chiến đấu ác liệt, hoặc chỉ sự chuẩn bị đầy đủ vũ khí.
• Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền: Câu ca dao phản ánh thân phận nhỏ bé, luôn bị sai khiến của người dân thường.

Học thuật

1. 1 dt Võ khí bằng sắt có mũi nhọn và cán dài dùng để đâm: Gươm ngắn giáo dài (tng); Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền (cd).
2. 2 dt Gióng tre bắc cao để thợ xây đứng: Bắt đầu dựng giáo để xây tường.
3. 3 dt Giáo viên nói tắt: Học sinh đến thăm cô giáo.
4. 4 dt Thiên chúa giáo nói tắt: Lương giáo đoàn kết.
5. 5 đgt Tuyên bố điều gì trước nhiều người trước khi làm việc gì: Anh ấy mới chỉ giáo lên là sắp đi xa.
6. 6 đgt Ngào chất bột cho quánh lại: Giáo hồ.
7. 7 đgt Trộn cơm nhão hay hồ vào sợi bông rồi vò kĩ: Giáo sợi.