Định nghĩa

1. Thán từ:
   • Từ dùng để gọi, kêu gọi một cách tha thiết, trìu mến hoặc trang trọng: "Hỡi" thường đứng đầu câu để gọi, hô gọi người nghe, thể hiện sự chân thành, khẩn thiết hoặc tình cảm.
   • Từ dùng để biểu lộ cảm xúc than vãn, ai oán: "Hỡi" cũng được dùng trong những lời than thở, thể hiện nỗi lòng day dứt, xót xa.

Ví dụ sử dụng

• Dùng để kêu gọi, gọi:

  • Hỡi đồng bào cả nước! (Dùng để mở đầu lời kêu gọi trang trọng, tha thiết.)
  • Hỡi các chiến sĩ! Hãy tiến lên! (Dùng để cổ vũ, thúc giục.)
  • "Hỡi cô tát nước bên đàng / Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi?" (Ca dao - dùng để gọi một cách trìu mến, có phần trêu đùa.)

• Dùng để than vãn:

  • "Lòng này ai tỏ cho ta hỡi lòng!" (Truyện Kiều - Nguyễn Du - dùng để than thở với chính nỗi lòng mình.)
  • Hỡi ôi! Cuộc đời thật lắm éo le. (Dùng để bày tỏ sự đau buồn, than thở.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hỡi" trong văn chương, thơ ca: Từ này thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ điển, thơ ca dân gian và các bài diễn văn trang trọng để tạo âm hưởng tha thiết, trang nghiêm hoặc ai oán.

  • Hỡi sông, hỡi núi, hỡi rừng! (Cách gọi thiên nhiên trong thơ, thể hiện tình cảm gắn bó.)

• "Hỡi ơi" / "Hỡi ôi": Cụm thán từ dùng để than thở, biểu lộ sự đau buồn, tiếc nuối.

  • Hỡi ơi! Cha mẹ già rồi mà con chưa làm nên cơm cháo gì. (Lời than thể hiện nỗi niềm, sự ân hận.)

Biến thể và từ gần giống

• Ơi: Thán từ dùng để gọi, thân mật và phổ biến trong giao tiếp hàng ngày hơn "hỡi".
  • Mẹ ơi! Con về rồi.
• Này: Từ dùng để gây chú ý, gọi, thường mang sắc thái bình thường hoặc suồng sã.
  • Này anh bạn! Lại đây tôi bảo.
• Vâng: Tuy không phải để gọi, nhưng là thán từ thể hiện sự đáp lại lời gọi một cách lễ phép.

Từ đồng nghĩa

• Ôi: Thán từ biểu lộ cảm xúc mạnh (ngạc nhiên, đau đớn, thán phục...), có thể dùng thay "hỡi" trong một số ngữ cảnh than vãn.
  • Ôi, số phận nghiệt ngã!
• Than ôi: Cụm từ trang trọng dùng để than thở.
  • Than ôi! Thời thế thế thời phải thế.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không áp dụng vì "hỡi" là thán từ, không kết hợp để tạo cụm động từ theo cách của tiếng Anh.)

Thành ngữ liên quan

(Không có thành ngữ phổ biến nào được cấu tạo trực tiếp với từ "hỡi". Tuy nhiên, từ này thường xuất hiện trong các câu cảm thán, lời than trong văn chương.)

1. 1. Thán từ dùng để kêu gọi một cách tha thiết: Hỡi đồng bào! 2. Thán từ dùng để chỉ một ý than vãn: Lòng này ai tỏ cho ta hỡi lòng! (K).