khai

Thân thiện

Một người nông dân đang khai mương để dẫn nước vào ruộng.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có mùi nước đái, hôi khai: Dùng để chỉ mùi đặc trưng của nước tiểu.
2. Động từ:
   • Mở ra, làm cho thông thoáng: Hành động dọn dẹp, loại bỏ vật cản để tạo sự lưu thông.
   • Đào, tạo thành đường dẫn nước: Hành động đào đất để hình thành nên dòng chảy như mương, rãnh.
   • Bắt đầu, mở màn: Hành động bắt đầu một sự kiện, một công việc, một cơ sở nào đó.
   • Khai báo, trình báo: Hành động trình bày, nói ra sự việc mình biết hoặc đã làm trước một cơ quan có thẩm quyền.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Tã lót của em bé để lâu có mùi khai.
• Động từ (nghĩa mở thông):
  • Công nhân đang khai cống để nước mưa thoát nhanh.
• Động từ (nghĩa đào mương):
  • Bà con nông dân cùng nhau khai mương dẫn nước vào ruộng.
• Động từ (nghĩa bắt đầu):
  • Trường học sẽ khai giảng vào đầu tháng Chín.
  • Công ty vừa khai trương một chi nhánh mới.
• Động từ (nghĩa khai báo):
  • Bị can phải khai rõ tung tích và hành vi phạm tội.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Khai bút": Hành động viết những chữ đầu tiên trong năm mới, thường vào dịp Tết Nguyên đán, với mong ước may mắn.
  • Sáng mùng Một Tết, ông giáo già trịnh trọng khai bút.
• "Khai tâm": (Nghĩa cổ, trang trọng) Mở mang trí óc, bắt đầu tiếp thu kiến thức hoặc giáo lý.
  • Buổi học đầu tiên như một lễ khai tâm cho các tân sinh viên.

Biến thể và từ liên quan

• Khai khẩu (động từ): Mở miệng nói, bắt đầu nói (thường dùng trong ngữ cảnh thẩm vấn, hỏi cung).
  • Sau nhiều giờ im lặng, nghi phạm cuối cùng cũng khai khẩu.
• Khai thác (động từ): (Từ ghép) Hoạt động lấy tài nguyên từ thiên nhiên (như khoáng sản, dầu mỏ) hoặc tận dụng một tiềm năng.
  • Khai thác than; Khai thác du lịch sinh thái.
• Khai căn (danh từ, toán học): (Từ ghép) Phép tính lấy căn bậc hai, căn bậc ba...
• Khai hỏa (động từ): (Từ ghép) Bắt đầu nổ súng, mở màn một trận đánh.
• Khai mạc (động từ): (Từ ghép) Bắt đầu một cuộc họp, một hội nghị hay một sự kiện long trọng.

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Với nghĩa mở đầu: Khởi đầu, bắt đầu, mở màn.
• Với nghĩa khai báo: Khai trình, khai ra, thú nhận (mang sắc thái tiêu cực hơn), cung khai (trang trọng, thường dùng trong tố tụng).

Các cụm từ liên quan

• Khai báo trung thực: Cụm từ thường thấy trong các biểu mẫu, văn bản pháp lý, yêu cầu người khai phải trình bày đúng sự thật.
• Khai báo hải quan: Hành động khai báo hàng hóa với cơ quan hải quan khi xuất nhập cảnh.

Thành ngữ, Tục ngữ liên quan

• "Khai canh, lập ấp": (Thành ngữ) Chỉ công việc mở mang, xây dựng vùng đất mới để sinh sống và canh tác.
• "Khai cơ, lập nghiệp": (Thành ngữ) Chỉ việc bắt đầu gây dựng cơ nghiệp, sự nghiệp từ hai bàn tay trắng.

Học thuật

1. 1 tt Có mùi nước đái: Cháu bé đái dầm, khai quá.
2. 2 đgt 1. Bỏ những vật cản trở, để cho thông: Khai cái cống cho nước khỏi ứ lại. 2. Đào đất để cho nước chảy thành dòng: Khai mương.
3. 3 đgt Mở ra; Mở đầu: Khai trường; Khai mỏ.
4. 4 đgt Trình báo những việc mình đã làm hay đã biết cho nhà chức trách: Bắt tên gián điệp phải khai rõ âm mưu của địch.