Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Đồ dùng gia đình hình tròn, dẹt, thường làm bằng gỗ, kim loại hoặc nhựa, dùng để bưng bê hoặc đặt thức ăn lên trên: "mâm" là một vật dụng quen thuộc trong sinh hoạt, đặc biệt là trong các bữa ăn.
   • Lượng thức ăn được dọn đầy đủ trên một chiếc mâm, coi như một suất hoặc một phần phục vụ: "mâm" còn dùng làm đơn vị để chỉ một phần cỗ, tiệc được bày biện hoàn chỉnh.
   • Vật có hình dạng tròn và dẹt, tương tự chiếc mâm: "mâm" cũng được dùng để gọi tên các bộ phận, vật thể có hình dáng giống như vậy.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Mẹ bưng mâm cơm từ trong bếp ra. (Mẹ bưng khay cơm từ trong bếp ra.)
  • Nhà hàng chuẩn bị năm mươi mâm cỗ cho đám cưới. (Nhà hàng chuẩn bị năm mươi suất cỗ cho đám cưới.)
  • Mâm xương chày là một bộ phận quan trọng của khớp gối. (Mâm xương chày là một bộ phận quan trọng của khớp gối.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "mâm cao cỗ đầy": thành ngữ chỉ một bữa tiệc thịnh soạn, có nhiều món ăn ngon được bày biện đầy đặn.

  • Đám giỗ nhà ấy bao giờ cũng mâm cao cỗ đầy. (Đám giỗ nhà ấy bao giờ cũng cỗ bàn thịnh soạn.)

• "mâm trên" / "mâm dưới": cách gọi thể hiện vị trí hoặc thứ bậc trong một số nghi lễ, bàn tiệc truyền thống, nơi "mâm trên" thường dành cho khách quý hoặc người lớn tuổi.

  • Ông nội ngồi ở mâm trên cùng các cụ cao niên. (Ông nội ngồi ở vị trí dành cho khách quý cùng các cụ cao niên.)

Biến thể và từ gần giống

• Khay (danh từ): vật có mặt phẳng, thường có thành thấp, dùng để đựng hoặc bưng bê đồ vật, tương tự "mâm" nhưng thường nhỏ và có hình chữ nhật, vuông nhiều hơn.
• Đĩa (danh từ): vật đựng thức ăn hình tròn, lòng nông, thường đặt trên "mâm".
• Mâm bồng (danh từ): loại mâm có chân cao, thường dùng trong nghi lễ.

Từ đồng nghĩa

• Khay: (như giải thích ở trên).
• Bàn xoay: (trong ngữ cảnh "mâm bàn xoay" – một loại mâm đặt giữa bàn ăn có thể xoay được).

Các cụm từ liên quan

• Bưng mâm: hành động cầm, nâng và di chuyển chiếc mâm có đặt đồ ăn.

  • Con gái giúp mẹ bưng mâm nước mời khách. (Con gái giúp mẹ bưng khay nước mời khách.)

• Dọn mâm: hành động sắp xếp, bày biện thức ăn lên mâm.

  • Chị ấy dọn mâm cúng rất cẩn thận. (Chị ấy bày biện mâm cúng rất cẩn thận.)

Thành ngữ liên quan

• Mâm cao cỗ đầy: (đã giải thích ở phần trên).
• Tròn như mâm: ví von hình dáng tròn trịa, đầy đặn.
  • Mặt trăng rằm tròn như mâm. (Mặt trăng ngày rằm tròn như cái mâm.)

1. dt. 1. Vật phẳng, tròn, dùng để dọn thức ăn: mặt trăng rằm tròn như chiếc mâm bưng mâm ra ăn. 2. Từng mâm thức ăn riêng lẻ: dọn hơn mười mâm một mâm xôi một con gà cứ sáu người một mâm. 3. Vật tròn, phẳng, giống như chiếc mâm: mâm pháo.