Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đồ dùng để đắp, thường làm bằng vải dày, len hoặc bông, giúp giữ ấm khi ngủ hoặc nghỉ ngơi: "Mền" là một tấm chăn, một vật dụng gia đình phổ biến.
   • (Cũ): Vật có ba lớp, ba lần.

2. Tính từ:

   • Có ba lớp, ba lần (thường dùng cho áo quần): Chỉ loại áo được may dày với nhiều lớp vải bên trong để giữ ấm.
   • (Cũ, chỉ người): Người đã đỗ tú tài ba lần dưới thời phong kiến.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trời đông lạnh giá, mọi người đều cần có một chiếc mền ấm.
  • Bà ngoại đắp mền ngồi xem ti vi.
  • "Lạnh làm mền, nực làm gối" (Nguyễn Công Trứ) - (Khi lạnh thì (cần) chăn, khi nóng thì (cần) gối).

• Tính từ:

  • Ông cụ mặc chiếc áo mền dày cộp để chống rét.
  • Cụ tú mền trong làng được mọi người rất kính trọng. (nghĩa cũ)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Áo mền": Loại áo dày, thường có ba lớp vải (lớp ngoài, lớp lót và lớp bông bên trong) để giữ ấm.

  • Ngày xưa, áo mền là trang phục quý giá của người già vào mùa đông.

• "Tú mền": Danh hiệu cũ dành cho người đã ba lần đỗ tú tài trong các kỳ thi Hương thời phong kiến.

  • Trong văn học cổ, hình ảnh ông tú mền thường gắn với sự uyên bác và kiên trì.

Biến thể và từ gần giống

• Chăn: Từ đồng nghĩa phổ biến nhất với "mền" (danh từ). "Chăn" và "mền" thường dùng thay thế cho nhau.
  • Chăn/mền điện: Loại chăn có tích hợp hệ thống làm nóng.
• Mềm (tính từ): Có tính chất dễ bị ép, ấn xuống; trái nghĩa với "cứng". (Lưu ý: Đây là từ đồng âm khác nghĩa với "mền").

Từ đồng nghĩa

• Danh từ: Chăn, mỏng (tùy vùng miền).
• Tính từ (nghĩa "có ba lớp"): Dày cộp, kép (trong "áo kép").

Các cụm từ liên quan

• Đắp mền: Hành động dùng mền để phủ lên người cho ấm.
  • Đêm nay trời lạnh, con nhớ đắp mền cẩn thận.
• Giặt mền: Hành động làm sạch chiếc mền.
  • Mùa hè là thời điểm thích hợp để đem mền ra giặt và phơi nắng.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Lạnh làm mền, nực làm gối": Thành ngữ nói về sự thích ứng, tận dụng hoàn cảnh; cái gì cần thì dùng đến (như khi lạnh thì cần chăn, khi nóng thì cần gối).

1. 1 dt Cái chăn để đắp: Trời rét, đi công tác ở miền núi, phải đem mền theo; Lạnh làm mền, nực làm gối (NgCgTrứ).
2. 2 tt 1. Nói áo có ba lần: áo mền, áo kép. 2. Người đỗ ba khoá tú tài (cũ): Cụ tú mền.