Định nghĩa

1. Phó từ (Thông tục):

   • Một cách vội vàng, tham lam (khi ăn): "Ngấu" mô tả cách ăn nhanh, vội vàng và có vẻ tham lam, thường đi kèm với động từ "ăn".
   • Đến mức cao độ: "Ngấu" cũng có thể dùng để nhấn mạnh một trạng thái nào đó đã đạt đến mức rất cao, thường đi với tính từ.

2. Tính từ:

   • Chín, nhuyễn, đã ngấm (đối với thực phẩm lên men, ủ): Dùng để chỉ trạng thái thực phẩm (như mắm, phân xanh) đã được lên men hoặc ủ đến độ chín, nhuyễn, có thể sử dụng được.

Ví dụ sử dụng

• Phó từ:

  • Nó ăn ngấu cả đĩa xôi. (Nó ăn vội vàng hết cả đĩa xôi.)
  • Đói ngấu. (Đói đến mức cao độ, đói cồn cào.)

• Tính từ:

  • Mắm tép đã ngấu, ăn được rồi. (Mắm tép đã chín, nhuyễn, có thể ăn được rồi.)
  • Phân xanh đã ngấu, có thể đem bón. (Phân xanh đã ủ hoai, có thể đem bón cho cây.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Ngấu nghiến": Đây là biến thể nhấn mạnh hơn của "ngấu" khi dùng làm phó từ, diễn tả cách ăn vừa nhanh vừa tham lam.
  • Đứa trẻ ngấu nghiến bát cơm. (Đứa trẻ ăn bát cơm một cách vội vàng, tham lam.)

Biến thể và từ gần giống

• Ngấu nghiến (phó từ): Cách ăn vội vàng, sấn sổ.
• Ngấm (động từ): Thấm vào, thẩm thấu. Có liên quan đến nghĩa "đã chín, đã thấm" của "ngấu".
• Nhuyễn (tính từ): Mềm, nát. Gần nghĩa với "ngấu" khi chỉ trạng thái thực phẩm.

Từ đồng nghĩa

• Vội vàng (phó từ): Nhanh, không chậm trễ (khi ăn).
• Chín (tính từ): Đã đạt đến độ có thể dùng được (với thực phẩm lên men).
• Hoai (tính từ): Đã mục, đã phân hủy (thường dùng cho phân bón).

Các cụm từ liên quan

• Ăn ngấu: Ăn một cách vội vàng, tham lam.
• Đói ngấu: Đói đến mức rất cao, đói cồn cào.
• Mắm đã ngấu: Mắm đã chín, đã lên men đủ độ.

Thành ngữ liên quan

(Từ "ngấu" ít khi xuất hiện trong các thành ngữ cố định của tiếng Việt. Cách dùng phổ biến nhất là trong các cụm từ như "ăn ngấu" hoặc "đói ngấu").

1. ph. Cg. Ngấu nghiến. Nói ăn vội vàng, sấn sổ: Ăn ngấu cả đĩa xôi.
2. t. Nói mắm đã ngấm muối và nhuyễn ra: Mắm tép đã ngấu, ăn được rồi.