tỏ

Thân thiện

Trăng tỏ soi sáng con đường làng.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Sáng rõ, soi rõ: Dùng để miêu tả ánh sáng chiếu rõ, đủ để nhìn thấy. Thường nói về ánh trăng, ánh đèn.
   • Còn tinh, còn rõ: (Thành ngữ) Dùng để nói về giác quan (như mắt, tai) của người già vẫn còn nhìn hoặc nghe được rõ ràng.

2. Động từ:

   • Hiểu rõ, biết rõ: Hành động nhận thức, nắm bắt được một sự việc, thông tin một cách rõ ràng.
   • Bộc lộ, giãi bày: Hành động nói ra, thể hiện cho người khác biết rõ suy nghĩ, tình cảm của mình.
   • Biểu hiện ra: Hành động thể hiện thái độ, tình cảm ra bên ngoài thông qua cử chỉ, nét mặt, hành động để người khác thấy rõ.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Đêm nay trăng thật tỏ. (Ánh trăng đêm nay rất sáng rõ.)
  • Ông cụ 90 tuổi nhưng mắt vẫn còn tỏ, đọc sách không cần kính. (Giác quan thị giác của ông cụ vẫn còn tinh.)

• Động từ:

  • Tôi chưa tỏ hết ngọn ngành câu chuyện. (Tôi chưa hiểu rõ toàn bộ đầu đuôi câu chuyện.)
  • Cô ấy tỏ bày nỗi lòng với bạn thân. (Cô ấy giãi bày tâm sự với bạn thân.)
  • Anh ấy gật đầu để tỏ ý đồng tình. (Anh ấy dùng hành động gật đầu để biểu hiện sự đồng ý.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường": Thành ngữ chỉ việc người ngoài biết chuyện trước cả người trong nhà, ý nói tin tức lan truyền nhanh.
• "Còn tỏ tai": Cụm từ chỉ đôi tai của người già vẫn còn thính, nghe rõ.
• "Tỏ lòng": Thể hiện tấm lòng, tình cảm của mình.
  • Anh ấy tặng hoa để tỏ lòng cảm kích.
• "Tỏ tình": Bày tỏ tình yêu, tình cảm với ai đó.

Biến thể và từ liên quan

• Tỏ rõ (động từ): Làm cho trở nên rất rõ ràng, minh bạch.
  • Anh ấy tỏ rõ thái độ phản đối.
• Tỏa (động từ): Lan rộng ra xung quanh (thường dùng cho ánh sáng, hương thơm). Đây là một từ đồng âm khác nghĩa.
  • Ánh sáng tỏa ra từ ngọn đèn.
• Sáng tỏ (tính từ): Rất rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu.
  • Sự việc giờ đã sáng tỏ.

Từ đồng nghĩa

• Tính từ: Sáng, rõ, tinh.
• Động từ (nghĩa hiểu rõ): Hiểu, biết, tường.
• Động từ (nghĩa bộc lộ): Bày tỏ, biểu lộ, thể hiện, giãi bày.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn": (Ca dao) Ví von việc so sánh, khoe khoang cái lợi thế của mình.
• "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã hay": (Tục ngữ) Cùng nghĩa với "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường".

Học thuật

1. I t. 1 Sáng rõ, soi rõ (thường nói về ánh trăng, ánh đèn). Trăng tỏ. Khêu tỏ ngọn đèn. Sáng chưa tỏ mặt người. 2 (id.). (Mắt, tai người già cả) vẫn còn tinh, còn nhìn, nghe được rõ. Mắt ông cụ còn tỏ lắm. Còn tỏ tai nên cứ nghe rõ mồn một.
2. II đg. 1 Hiểu rõ, biết rõ. Chưa tường mặt tên. Trong nhà chưa tỏ ngoài ngõ đã tường (tng.). 2 Bộc lộ, giãi bày cho người khác biết rõ. Tỏ nỗi niềm tâm sự. Tỏ tình. 3 Biểu hiện ra bằng cử chỉ, nét mặt, v.v., cho người khác thấy rõ. Tỏ thái độ đồng tình.