Định nghĩa

1. Đại từ nghi vấn:

   • Ở chỗ nào, nơi nào: Dùng để hỏi về địa điểm, vị trí.
   • Khắp nơi, bất cứ đâu: Dùng để chỉ sự hiện diện ở mọi nơi, không xác định cụ thể.

2. Phó từ:

   • Hình như, nghe nói: Dùng để diễn tả thông tin không chắc chắn, được nghe kể lại.
   • Như thế nào, ra sao: Dùng trong văn chương để hỏi về tình trạng, cảm xúc.
   • Ở nơi nào đó: Dùng trong văn chương để chỉ một địa điểm mơ hồ, xa xôi.
   • Bỗng chốc, chợt: Dùng trong văn chương để chỉ sự việc xảy ra đột ngột.
   • Không thể, không phải, không còn: Dùng để phủ định một cách mạnh mẽ, thường đi kèm với từ phủ định khác hoặc dùng trong câu cảm thán.

3. Trợ từ:

   • Từ đặt ở cuối câu để nhấn mạnh ý phủ định: Làm rõ và củng cố ý phủ định của câu.

Ví dụ sử dụng

• Đại từ nghi vấn:

  • Chìa khóa của anh để đâu rồi? (Hỏi về vị trí)
  • Ở đâu cũng có người tốt. (Chỉ khắp nơi)

• Phó từ:

  • Nghe đâu anh ấy sắp chuyển công tác. (Diễn tả thông tin nghe được)
  • Lòng đâu sẵn mối thương tâm. (Văn chương, hỏi về trạng thái tâm hồn)
  • Nhạc vàng đâu đã tiếng nghe gần gần. (Văn chương, chỉ nơi nào đó)
  • Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay. (Văn chương, chỉ sự việc đột ngột)
  • Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ. (Phủ định: không thể vui)
  • Nó có đánh vỡ bát đâu. (Phủ định: không phải như vậy)
  • Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối. (Phủ định: không còn nữa)

• Trợ từ:

  • Tôi không đi đâu. (Nhấn mạnh ý phủ định "không đi")
  • Cái đó đắt lắm, tôi không mua đâu. (Nhấn mạnh quyết định không mua)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đâu như": Cụm từ dùng để dẫn lại lời đồn, tin đồn một cách dè dặt.

  • Đâu như trời sắp mưa to. (Nghe nói/ Hình như trời sắp mưa to.)

• "Đâu có...", "Có... đâu": Cấu trúc phủ định mạnh, thường dùng trong khẩu ngữ để bác bỏ.

  • Tôi đâu có nói thế! (Tôi có nói như vậy đâu!)
  • Anh ấy có biết gì đâu. (Anh ấy không biết gì cả.)

• "Đâu vào đấy": Thành ngữ chỉ sự ngăn nắp, trật tự, có tổ chức.

  • Công việc phải sắp xếp cho đâu vào đấy. (Công việc phải được sắp xếp trật tự, có đầu có đuôi.)

Biến thể và từ gần giống

• Đâu đâu (phó từ): Khắp mọi nơi, ở đâu cũng thấy.

  • Tin đồn lan truyền đâu đâu cũng biết. (Tin đồn lan khắp nơi.)

• Đâu đó (đại từ): Một nơi nào đó không xác định rõ.

  • Anh ấy đang ở đâu đó trong thành phố. (Anh ấy đang ở một nơi nào đó trong thành phố.)

Từ đồng nghĩa

• Chỗ nào, nơi nào (khi là đại từ nghi vấn).
• Hình như, dường như (khi diễn tả thông tin nghe được).
• Không, chẳng, nào có (khi mang ý phủ định).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không áp dụng phổ biến cho từ này trong tiếng Việt)

Thành ngữ liên quan

• Sa *đâu ấm đấy*: Tùy theo hoàn cảnh mà thích nghi, an phận.

  • Sống ở đâu thì quen ở đấy, sa đâu ấm đấy thôi.

• Thiên lôi chỉ *đâu đánh đấy*: Chỉ sự trừng phạt công bằng, đúng người đúng tội của ông Trời; hoặc chỉ người có quyền lực tuyệt đối.

  • Ông giám đốc ấy nghiêm khắc lắm, thiên lôi chỉ đâu đánh đấy.

1. trgt. 1. ở chỗ nào: Sa đâu ấm đấy (tng); Thiên lôi chỉ đâu đánh đấy (tng) 2. Khắp nơi: Đâu cũng có người tốt 3. Hình như Nghe đâu anh ấy sẽ về 4. Như thế nào: Lòng đâu sẵn mối thương tâm (K) 5. ở nơi nào đó: Nhạc vàng đâu đã tiếng nghe gần gần (K) 6. Bỗng chốc: Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay (K) 7. Không thể: Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ (K) 8. Không phải: Nó có đánh vỡ bát đâu 9. Không còn: Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối (Thế-lữ). // trt. Từ đặt ở cuối câu để chỉ một ý phủ định: Tôi không ăn đâu; Nó chẳng biết đâu; Thật vàng, chẳng phải thau đâu (cd).