Mè

Học thuật

Thân thiện

Định nghĩa

Danh từ:
- Thanh tre, nứa dùng trong kết cấu mái nhà: Một thanh vật liệu (thường bằng tre, nứa) được đặt dọc theo chiều dài của mái nhà, trên các rui, để làm giá đỡ và buộc các vật liệu lợp như tranh, lá gồi.
- (Phương ngữ) Hạt vừng: Tên gọi khác, thường dùng trong một số vùng miền, để chỉ hạt vừng (một loại hạt nhỏ dùng làm gia vị hoặc chế biến thực phẩm).
- Tên gọi tắt của cá mè: Dùng để chỉ chung cho một số loài cá nước ngọt thuộc họ cá chép, ví dụ như cá mè hoa, cá mè trắng.

Ví dụ sử dụng

Danh từ (kết cấu mái):
- Người thợ đang đóng các mè lên khung mái trước khi lợp lá.
- Mái nhà tranh truyền thống cần có hệ thống rui và mè chắc chắn.
Danh từ (hạt vừng):
- Bánh đa mè là món ăn vặt rất thơm ngon.
- Muối mè thường được dùng để chấm thịt nướng.
Danh từ (cá):
- Hồ này người ta thả nhiều mè và chép.
- Cá mè vinh là đặc sản của vùng sông nước miền Tây.

Các cách sử dụng nâng cao

"Mè" trong thành ngữ, cách nói dân gian:
- "Nhỏ như hạt mè": Thành ngữ dùng để ví von một thứ gì đó rất nhỏ bé.
- "Chuyện bé xé ra to" đôi khi còn được nói vui là "chuyện hạt mè".

Biến thể và từ liên quan

Từ đồng nghĩa

Đối với nghĩa kết cấu mái: Thanh giằng, thanh đỡ (trong ngữ cảnh cụ thể về mái nhà).
Đối với nghĩa hạt: Vừng.
Đối với nghĩa cá: (Không có từ đồng nghĩa phổ biến, thường dùng tên cụ thể như cá mè hoa, cá mè trắng).

Lưu ý sử dụng

Từ "mè" là một từ đa nghĩa. Nghĩa được hiểu tùy thuộc hoàn toàn vào ngữ cảnh (xây dựng, ẩm thực hay động vật).
Khi nói về hạt, từ "vừng" thông dụng và được hiểu rộng rãi trên toàn quốc hơn so với "mè" (mang tính chất phương ngữ).

1 dt Thanh tre hay nứa đặt dọc theo chiều dài mái nhà để buộc tranh hay lá gồi dùng lợp nhà: Buộc các mè vào các rui.
2 dt (đph) Như Vừng: Kẹo mè; Muối mè.
3 dt Tức cá mè: Con mè, con chép.

Từ gần giống