bình

Thân thiện

Một người phụ nữ cầm bình tưới nước cho những bông hoa.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đồ đựng: Đồ dùng thường làm bằng sứ, sành, thủy tinh hoặc kim loại, dùng để đựng chất lỏng hoặc trang trí.
   • Bình phong: Vật dùng để che chắn, ngăn cách không gian (nói tắt của "bình phong").

2. Tính từ:

   • Mức trung bình: Ở mức độ, phẩm chất không xuất sắc cũng không kém, xếp sau hạng ưu.
   • Thuộc về thời bình: Liên quan đến thời kỳ không có chiến tranh (nói tắt của "thái bình").

3. Động từ:

   • Xét, bàn luận để đánh giá: Một tập thể cùng thảo luận, cân nhắc để nhận xét, lựa chọn hoặc xếp hạng.
   • Đọc, ngâm, bình giảng: Đọc một bài thơ văn với ngữ điệu hoặc trình bày, phân tích ý nghĩa của nó trước đám đông.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Chiếc bình sứ này dùng để cắm hoa. (Đồ đựng)
  • Căn phòng được ngăn bằng một tấm bình. (Bình phong)

• Tính từ:

  • Kết quả học tập của em chỉ đạt hạng bình. (Mức trung bình)
  • Thời bình, quân đội vẫn luôn luyện tập. (Thời kỳ không chiến tranh)

• Động từ:

  • Hội đồng sẽ bình chọn để tìm ra cá nhân xuất sắc nhất. (Xét, đánh giá)
  • Cụ già say sưa bình bài thơ cổ cho mọi người nghe. (Đọc, bình giảng)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bình thiên hạ": (từ cổ, ít dùng) làm cho thiên hạ được yên ổn, thái bình.

  • Giấc mơ bình thiên hạ của các bậc đế vương.

• "bình văn": Buổi sinh hoạt đọc và bình giảng văn chương.

  • Các nhà nho thường tổ chức những buổi bình văn.

Biến thể và từ liên quan

• Bình phong (dt): Vật dùng để che, chắn.
• Bình chọn (đgt): Bàn bạc, đánh giá và lựa chọn thông qua biểu quyết.
• Bình giảng (đgt): Giảng giải, phân tích một tác phẩm văn học.
• Bình thường (tt): Ở mức trung bình, không có gì đặc biệt.
• Thái bình (tt): Yên ổn, không có chiến tranh.

Từ đồng nghĩa

• Lọ, hũ, vò (dt - đồ đựng): Chỉ các vật dụng có hình dáng, công dụng tương tự để đựng.
• Xét, đánh giá, phê bình (đgt - nghĩa xét duyệt): Có nghĩa gần với "bình" khi chỉ hoạt động nhận xét, cân nhắc.
• Ngâm, tụng (đgt - nghĩa đọc thơ): Chỉ việc đọc thơ với âm điệu.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Bình cũ rượu mới": Hình thức cũ nhưng nội dung mới mẻ, tốt đẹp.

  • Chương trình cải cách như bình cũ rượu mới, cách làm mới trong khuôn khổ cũ.

• "Trâm gãy bình rơi": (Điển tích) Chỉ cái chết của người thiếu nữ trẻ đẹp.

  • Câu chuyện trâm gãy bình rơi khiến ai nghe cũng thương cảm.

Học thuật

1. 1 dt. Đồ dùng bằng sứ, bằng sành, bằng thuỷ tinh hay bằng kim loại để đựng chất lỏng: Dẫu sao bình đã vỡ rồi (K).
2. 2 dt. Bình phong nói tắt: Vâng lời ra trước bình the vặn đàn (K).
3. 3 tt. Trung bình, dưới dạng ưu, trên hạng thứ: Thi đỗ hạng bình.
4. 4 tt. Thái bình nói tắt: Thời bình.
5. 5 đgt. Nói một tập thể bàn bạc, cân nhắc để xét giá trị và lựa chọn: Đưa ra bình, để bầu chiến sĩ thi đua.
6. 6 đgt. Đọc một bài văn trước một số đông để mọi người thưởng thức: Buổi bình văn trong nhà trường nho giáo.